སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་
| ཁོངས་གཏོགས། | རྒྱན་དྲུག་མཆོག་གཉིས་  |
|---|---|
| ཕོ་མོ། | ཕོ། |
| ཕ་སྐད་ཐོག་གི་མིང་། | वसुबन्धु, Родич Достатку |
| སྐྱེ་ཚེས། | 3. century |
| སྐྱེ་ཡུལ། | Peshawar, Gupta Empire, Gandhara |
| འདས་ཚེས། | 4. century |
| མིང་སྲིང་། | སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད། |
| སྐད་ཡིག | ལེགས་སྦྱར་སྐད། |
| འཚོ་ཐབས། | མཚན་ཉིད་རིག་པ་བ།, རྩོམ་པ་པོ།, དགེ་སློང།, འགྲེལ་བྱེད་མཁན་པོ།, རྩོམ་པ་པོ། |
| ལས་གནས། | Zen Patriarch |
| དགེ་རྒན། | པཎ་ཆེན་མི་ཝང་འགའ། |
| སློབ་མ། | སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ།, སློབ་དཔོན་བློ་གྲོས་བརྟན་པ།, སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་།, དགྲ་བཅོམ་པ་ཆོས་སྐྱོབ།, འཕགས་པ་རྣམ་གྲོལ་སྡེ། |
| ལས་དུས། | 4. century |
| ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ། | ནང་བསྟན།, ཡོ་གའི་སྒོམ་སྒྲུབ་ཉམས་ལེན་སློབ་གྲྭ། |
| ཚབ་མཚོན་བརྩམས་ཆོས། | Abhidharmakośa, Vimśatikāvijñaptimātratāsiddhi, སྙིང་གཏམ་སུམ་ཅུ་པ་, Vajracchedikāprajñāpāramitāsūtra Śāstra, Sukhāvatīvyūhopadeśa |
| Subject has role | co-founder, founder |
| པར་སྐྲུན་བདག་དབང་གནས་བབ། | copyrights on works have expired |
སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་(ཕྱི་ལོ་དུས་རབས་ ༤ པར་བྱོན།) ནི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་མཁས་པའི་རྒྱན་དྲུག་མཆོག་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་བཀའ་དྲིན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་ཆེན་པོ་ཞིག་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་སྡེ་སྣོད་མཐའ་དག་ལ་མཁས་ཤིང་། ལྷག་པར་དུ་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་པ་གསལ་བར་མཛད་པས་ "མངོན་པ་གོང་འོག་གི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་" ཅེས་པའི་མཚན་སྙན་གྱིས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་གྲགས།
༡ རིགས་རྒྱུད་དང་འཁྲུངས་རབས།
[རྩོམ་སྒྲིག]སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་ནི་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་པུ་རུ་ཤ་པུ་ར་ (Purushapura) ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ་འཁྲུངས། ཁོང་གི་ཡབ་ནི་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ (ཡང་ན་རྒྱལ་པོའི་རིགས་) དང་། ཡུམ་བྲམ་ཟེ་མོ་གསལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཁོང་ནི་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་དང་ཡུམ་གཅིག་པའི་གཅུང་པོ་ཡིན། དགུང་ལོ་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས། ཡུམ་གྱིས་བུ་འདི་ཉིད་བསྟན་པའི་བདག་པོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བར་དགོངས་ཏེ། བློ་རྣོ་བའི་ཆོ་ག་དང་ཁྲུས་དང་གཙང་སྤྲ་ལ་གནས་པའི་སྒོ་ནས་བསྐྱེད་བསྲིངས་ཤིང་། ཡི་གེ་དང་། རྩིས། རིག་བྱེད་བཞི་ལ་སོགས་པ་ཐུན་མོང་བའི་རིག་གནས་རྣམས་ལེགས་པར་བསླབས་ཏེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས།
༢ རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།
[རྩོམ་སྒྲིག]དེ་ནས་ཡུམ་གྱིས་སྲས་ལ་ "བུ་ཁྱོད་བསྐྱེད་པ་ནི་རིགས་སྤེལ་བ་སོགས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བའི་ཆེད་མ་ཡིན་གྱི། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་ལ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་སྦྱངས་ཏེ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་དར་བར་གྱིས་ཤིག་" ཅེས་བསྐུལ་མ་མཛད་པ་ལྟར། ན་ལེནྡྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་མཛད། དེ་ནས་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་ (Kashmir) དུ་ཕེབས་ནས་མཁས་པ་ཆེན་པོ་འདུལ་བཟང་གི་དྲུང་དུ་བྱེ་བྲག་བཤད་པ་ཆེན་མོ་ (Mahavibhasha) གཞུང་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་ཏུ་ལོངས་པ་དེ་ཉིད་ལེགས་པར་སྦྱངས།
ཕྱིས་སུ་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོན་པར་བཞེད་པའི་ཚེ། བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་གྱིས་བསྟན་པ་ལ་གནོད་པའི་བསམ་པས་སློབ་དཔོན་གྱི་ལྷ་རྟེན་དང་གླེགས་བམ་སོགས་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཕྲོགས་པས། མཐར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བློ་ལ་བཟུང་བས་སུས་ཀྱང་དབྲོག་མ་ཐུབ་པར་ཕེབས་ཏེ་ན་ལེནྡྲར་བྱོན། དེར་སྡེ་སྣོད་འཛིན་པ་མང་པོར་ཆོས་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཅིང་བཞུགས་པ་ན། ཐོག་མར་ཁོང་གིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་མདོ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་ཐུགས་ལ་བཟུང་ནས་ལོ་རེར་ཐེངས་རེ་བློ་ཐོག་ནས་ཞལ་འདོན་གནང་བ་ཡིན།
༣ ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ཞུགས་ཚུལ།
[རྩོམ་སྒྲིག]སློབ་དཔོན་འདི་ཉིད་ཐོག་མར་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་གྲུབ་མཐའ་ལ་བརྟེན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་མ་དད་པར་བཞུགས། གཅེན་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་མང་དུ་བརྩམས་པ་གསན་ནས། "ཀྱེ་མ་ཐོགས་མེད་ནགས་སུ་ལོ། །བཅུ་གཉིས་བར་དུ་ཏིང་འཛིན་བསྒྲུབས། །ཏིང་འཛིན་མ་གྲུབ་གླང་ཆེན་གྱི། །རྒྱབ་ཁལ་ལོངས་པའི་གྲུབ་མཐའ་བརྩམས། །" ཞེས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་སྐུར་བ་མཛད།
དེ་ནས་གཅེན་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་གཅུང་པོ་འདི་ཉིད་ལོག་ལྟ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར། སློབ་མ་གཉིས་ལ་ *ས་བཅུ་པའི་མདོ་* དང་ *བློ་གྲོས་མི་བཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་* གཉིས་བསྐྱོར་དུ་བཅུག་པས། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་གསན་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ལ་ངེས་པ་རྙེད། སྔར་སྐུར་བ་བཏབ་པ་ལ་འགྱོད་པ་དྲག་པོས་རང་གི་ལྕེ་གཅོད་པར་བརྩམས་པ་ན། སློབ་མ་གཉིས་ཀྱིས་ "ལྕེ་བཅད་པས་ཕན་པ་མེད། དེ་སྒྲིབ་པ་སྦྱང་བའི་ཐབས་གཅེན་ལ་མངའ་བས་དེར་གཤེགས་པར་ཞུ་" ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར། གཅེན་གྱི་སར་བྱོན་ནས་ཉེས་པ་བཤགས་ཤིང་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་རིམ་གྱིས་གསན། དེ་ནས་བཟུང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྡེ་སྣོད་མཐའ་དག་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་མཛད།
༤ མཁས་པའི་མཛད་པ།
[རྩོམ་སྒྲིག]སློབ་དཔོན་འདི་ཉིད་མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་ཟླ་མེད་པ་ཞིག་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་མདོ་ལྔ་བརྒྱ་དང་ཤོ་ལོ་ཀ་འབུམ་ཕྲག་གསུམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ། འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་མདོ། ཤེར་ཕྱིན་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་སོགས་མདོ་ལྔ་བརྒྱ། གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་རྒྱུད་སྡེ་ལྔ་བརྒྱ་རྣམས་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ། ལོ་རེར་ནང་དུ་ལན་རེ་ཁ་ཏོན་དུ་མཛད། ལྷག་པར་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་ནི་ཉིན་རེ་བཞིན་ཁ་ཏོན་དུ་མཛད་པས། འཕགས་ཡུལ་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ "རྒྱལ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་འདི་ལས་མང་དུ་ཐོས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་སུ་ཡང་མེད་དོ་" ཞེས་བསྔགས་བརྗོད་ཀྱི་གཏམ་དུ་གླེང་བར་གྲགས།
༥ སློབ་མའི་སྡེ།
[རྩོམ་སྒྲིག]སློབ་དཔོན་འདི་བཞུགས་པའི་དུས་སུ་རྒྱ་གར་ཤར་ལྷོ་དབུས་གསུམ་དུ་སློབ་མ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དགེ་སློང་ཁྲི་དྲུག་ཙམ་བྱུང་། དེ་དག་གི་ནང་ནས་རང་ལས་མཁས་པའི་སློབ་མ་མཆོག་བཞི་ནི།
- སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་འོད། (འདུལ་བ་ལ་མཁས་པའི་མཆོག)
- སློབ་དཔོན་བློ་གྲོས་བརྟན་པ། (མངོན་པ་ལ་མཁས་པའི་མཆོག)
- སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོ། (ཚད་མ་ལ་མཁས་པའི་མཆོག)
- སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་རྣམ་གྲོལ་སྡེ། (ཕར་ཕྱིན་ལ་མཁས་པའི་མཆོག)
བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས།
[རྩོམ་སྒྲིག]སློབ་དཔོན་འདིས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་། བོད་ཀྱི་བསྟན་འགྱུར་ནང་བཞུགས་པ་གྲགས་ཆེ་བ་ཁག་ཅིག་ནི།
- ཆོས་མངོན་པའི་སྐོར། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་རང་འགྲེལ།
- སེམས་ཙམ་པའི་སྐོར། སུམ་ཅུ་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ། ཉི་ཤུ་པའི་རང་འགྲེལ། རང་བཞིན་གསུམ་ངེས་པར་བསྟན་པ། ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་བྱེད། ལས་གྲུབ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ།
- འགྲེལ་པའི་སྐོར།མདོ་སྡེ་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་པ། དབུས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་འགྲེལ་པ། ཆོས་ཉིད་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་འགྲེལ་པ། ཐེག་བསྡུས་ཀྱི་འགྲེལ་པ། བཟང་སྤྱོད་སྨོན་ལམ་གྱི་འགྲེལ་པ།
- གཞན་ཡང་།རྣམ་པར་བཤད་པའི་རིགས་པ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་བསྟོད་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏམ། ས་བཅུ་བའི་རྣམ་པར་བཤད་པ སོགས་མང་དུ་བཞུགས།
༧ སྐུ་གཤེགས་ཚུལ།
[རྩོམ་སྒྲིག]སྐུ་ཚེའི་སྨད་དུ་སློབ་མ་མཁས་པ་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་ཙམ་ཁྲིད་ནས་བལ་ཡུལ་ (Nepal) དུ་བྱོན་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར། མཐར་དགེ་སློང་ཞིག་གིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཆས་གྱོན་བཞིན་དུ་ཞིང་རྨོ་བ་གཟིགས་པས། དམ་པའི་ཆོས་ཉམས་པར་དགོངས་ཏེ་ཐུགས་ཕམ་ཆེན་པོས་བལ་ཡུལ་དུ་སྐུ་གཤེགས། དགུང་ལོ་བརྒྱ་ཙམ་བཞུགས་ཤིང་། དེར་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་རྟེན་ཡང་བཞེངས།
དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
[རྩོམ་སྒྲིག]1. ཡོངས་འཛིན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན། ལམ་རིམ་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར། སྟོད་ཆ། བོད་ལྗོངས་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༡། ཤོག་ངོས། ༡༣༠།
2. དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། *དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༢། ཤོག་ངོས། ༡༥༤༠།
3. ཝི་ཀི་རིག་མཛོད། (Wikipedia) སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།