བསམ་ཡས་དགོན།

ཡོང་ཁུངས་Wikipedia
གནས་སྤོ། དཀར་ཆག, འཚོལ།
A grand view of Samye.jpg

ལོ་རྒྱུས།[རྩོམ་སྒྲིག]

བོད་ཀྱི་དགོན་པ་རྙིང་ཤོས་བསམ་ཡས་རེད། བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་མཚན་རྒྱས་པར་འབོད་ན་དཔལ་བསམ་ཡས་མི་འགྱུར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞེས་གྲགས། གཙུག་ལག་ཁང་འདི་ནི་བོད་ལྗོངས་གནས་རི་བཞི་ཡི་ཡ་གྱལ་ཧས་པོ་རི་ཡི་འདབས་ཤིག་ན་གནས་ཤིང་། དེ་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་ཟ་ཧོར་གྱི་གདུང་ལས་བལྟམས་པའི་མཁན་ཆེན་བྷོ་དྷི་ས་ཏྭ་དང་། ཨོ་རྒྱན་གྱི་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་བོད་དུ་གདན་དྲངས་རྗེས་སློབ་དཔོན་གྱིས་ས་དཔྱད་བརྟགས་ནས་ཆུ་ཕོ་སྟག་སྤྱི་ལོ་༧༦༢ལ་རྨང་བཏིངས་ཏེ་ལོ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པར་གྲུབ། དེའི་དུས་སུ་བོད་དུ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་བོན་པོ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་དང་། ཕྱོགས་མཚུངས་བཙན་པོས་ཀྱང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེན་གནང་བར་བརྟེན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཉི་མ་ཤར་བ་བཞིན་དར་ནས་སད་མི་བདུན་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། བོད་དུ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་པོ་འདི་ཡང་བཞེངས།གཙུག་ལག་ཁང་འདི་ཐོག་བརྩེགས་རིམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་ཞིང་། མཐའ་བཞི་ལྕགས་རིས་བསྐོར་ལ་གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་གྱིས་བརྒྱན་པ་སྟེ།ཤར་གྱི་གླིང་དུ།སད་མི་བདུན་རབ་ཏུ་བྱུང་གནས་རྣམ་དག་ཁྲིམས་ཁང་གླིང་དང་། ཆོས་དཔྱད་བྱ་ཡུལ་མཁྱེན་རབ་འཇམ་དཔལ་གླིང་། བརྡ་སློབ་ཁང་བརྡ་སྦྱོར་ཚང་མང་གླིང་། ལྷོ་ཡི་གླིང་དུ་སྔགས་ཀྱི་སྲི་གཏད་མནན་ཁང་བདུད་འདུལ་སྔགས་པ་གླིང་། བཙན་པོའི་རྟ་མགྲིན་སྒྲུབ་གནས་ཨརྱ་པ་ལོའི་གླིང་། ཆོས་སྒྱུར་ཁང་སྒྲ་སྒྱུར་རྒྱ་གར་གླིང་། ནུབ་ཀྱི་གླིང་དུ། བཻ་རོ་ཙཱ་ན་བཞུགས་ཡུལ་བཻ་རོ་ཙཱ་ནའི་གླིང་། མ་འོངས་ལུང་བསྟན་ཁང་བྱམས་པ་གླིང་། བསམ་གཏན་སྒོམ་ཁང་བསམ་གཏན་གླིང་། བྱང་གི་གླིང་དུ་རིན་ཆེན་གཏེར་མཛོད་ཁང་རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་གླིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་གནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་གླིང་། མཛོད་ཁང་པད་དཀར་དཀར་མཛོད་གླིང་སོགས་སོ།

གཙུག་ལག་ཁང་འདིའི་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་བཀོད་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་བོད་ཆོས་ལ་དད་པ་རྣམས་དགའ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འོག་ཁང་བོད་ལུགས་དང་། ཞང་པོ་ རྒྱ་ཡིན་པས་བར་ཁང་རྒྱ་ལུགས།ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་རྒྱ་གར་ཡིན་པས་སྟེང་ཁང་རྒྱ་གར་ལུགས་བཅས་ལུགས་གསུམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཚང་བ་བྱས་ཡོད།འོག་ཁང་རྣམ་དག་སྒོ་གསུམ་དུ་འདུ་ཁང་ཀ་བ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་དུ་རྟེན་གཙོ་གུ་རུ་ང་འདྲ་མ་དང་། གཙོ་བོའི་གཡས་གཡོན་དུ་མཁན་སློབ་ཆོས་གསུམ་དང་། བཻ་རོ་ཙཱ་ན། གཡས་སུ་ཇོ་རྔོག་འབྲོམ་གསུམ་དང་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་གསུམ་སོགས་ཀྱི་སྐུ་བཪྙན་བཞུགས།གཙང་ཁང་དབུས་མའི་རྟེན་གཙོ་རྡོ་སྐུ་རང་བྱོན་ཇོ་བོ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་མོ་དང་།དེའི་གཡས་སུ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ།བྱམས་པ།སྤྱན་རས་གཟིགས་སའི་སྙིང་པོ།དགའ་བའི་དཔལ།ཁྲོ་བོ་ཁམས་གསུམ་རྣམ་རྒྱལ་དང་དྲུག་གོ། གཡོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ། ཕྱག་རྡོར།འཇམ་དབྱངས་།སྒྲིབ་པ་རྣམ་སེལ།དགེ་བསྙེན་ཆེན་པོ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་།ཁྲོ་བོ་མི་གཡོ་བ།དམར་པོ་གཙོ་འཁོར་བཅུ་གསུམ།གསང་འདུས་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ལུགས་ལ་ལྷ་བཅུ་དགུ་ཡོད་པ་ལས་དྲུག་མ་ཤོང་ནས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རྒྱབ་ཏུ་གྱང་ལོགས་ལ་བྲིས་པ་སོགས་རྟེན་བྱིན་ཅན་མང་པོ་བཞུགས། བར་ཁང་གཡུ་ཞལ་མཐིལ་རྒྱ་ཁྱོན་ཀ་བ་ཉི་ཤུའི་ས།རྟེན་གཙོ་མཁན་སློབ་ཆོས་གསུམ་དང་། སྐུ་རྒྱུ་ཀོ་བ་ལས་བཞེངས་པའི་གཙོ་བོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད།དེའི་གཡོན་དུ་མ་འོངས་པའི་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་བ་བྱམས་པ་མགོན་པོ་སྐུ་བཞེངས་སྟབས་སུ་བཞུགས་པ་སོགས་ཀྱིས་གཙོས་སྐུ་བཪྙན་མང་དུ་བཞུགས།སྟེང་ཁང་དུ་སྐུ་རྒྱུ་རས་འདམ་ལས་བཞེངས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀུན་ཏུ་རིག་པ་རིགས་ལྔ་དང་།ཉེ་སྲས་བརྒྱད།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་སོགས་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྐུ་བཪྙན་མང་པོ་བཞུགས་ལྷ་ཁང་དེ་དག་གི་སྐྱ་ལྡེབས་སུ་མདོ་སྡེ་ལས་བྱུང་བའི་རྟོགས་བརྗོད་དང་།སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ཡི་དམ་ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མའི་རྒྱུད་རིས་ཚར་དུ་དངར་བ་བྲིས་ཡོད་ལ་ཐོག་སྟེང་དུ་གཉྫི་ར་གསེར་ལ་ཤེལ་གྱི་ཏོག་ཅན་བཙུགས་ཡོད། གཞན་ཡང་གཙུག་ལག་ཁང་འདིའི་ཕྱོགས་བཞིར་ཁ་དོག་མི་གཅིག་པའི་མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོ་བཞི་ཡོད་པ་སྟེ།བྱང་ཤར་མཚམས་སུ་རྒྱུ་བོད་རྫ་ལས་གྲུབ་པའི་མཆོད་རྟེན་སྔོན་པོ་ཐོག་བརྩེགས་བདུན་ཙམ་ལྡན་པ་ཞིག་གནས།མཆོད་རྟེན་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལུགས་སྒོ་བཅུ་དྲུག་གིས་བརྒྱན་པ། ཁྲི་དཔངས་མཐོ་བ།མཆོད་རྟེན་གྱི་བང་རིམ་གཉིས་པའི་ཕྱོགས་བཞིར་ལྷ་ཁང་གསུམ་རེ་དང་། མཆོད་རྟེན་གྱི་བུམ་པའི་ཐོག་ཕྱོགས་བཞིར་ལྷ་ཁང་གསུམ་རེ་དང་།མཆོད་རྟེན་གྱི་བང་རིམ་གཉིས་པའི་ཕྱོགས་བཞིར་ལྷ་ཁང་རེ།བུམ་པའི་སྟེང་དུ་ཆོས་འཁོར་བཅུ་གསུམ།དེའི་རྩེ་མོར་ནོར་བུའི་ཏོག་གིས་མཛེས་པར་བྱས་ཤིང་དེ་ནས་ཕྱོགས་བཞིར་ལྕགས་ཐག་གིས་སྦྲེལ་ཡོད། མཆོད་རྟེན་ནག་པོ་ནི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ནུབ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་གནས་ཤིང་།དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གདུང་གིས་བརྒྱན་པ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལུགས་སུ་བཞེངས་པ་ཁྲོ་ཟངས་ཁ་སྦུབས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་།མཆོད་རྟེན་དེ་རྩིག་གདན་གྲུ་བཞིའི་སྟེང་པད་མ་འདབ་བརྒྱད་ཀྱི་ཆོས་ཁྲི་དང་།དེའི་སྟེང་དུ་མཆོད་རྟེན་གྱི་བུམ་པ།ཆོས་འཁོར་བཅུ་གསུམ་ཡང་སྟེང་དུ་ནོར་བུའི་ཏོག་བཅས་ཀྱི་མཛེས་པར་སྣང་།

མཆོད་རྟེན་དཀར་པོ་ནི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཤར་ལྷོའི་མཚམས་སུ་ཆགས།དེའི་མཐའ་སྐོར་དུ་ས་དཀར་གསོལ་བའི་མཆོད་རྟེན་ཆུང་དུ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྐོར་བ་དང་དབུས་སུ་མཆོད་རྟེན་དཀར་པོ་སེང་གེ་བརྒྱད་ཀྱིས་བརྒྱན། དེའི་བང་རིམ་དང་། ཆོས་འཁོར་བཅུ་གསུམ་ནོར་ཏོག་པོགས་ཀྱང་སྤིར་ན་གོང་དང་འདྲ།གཙུག་ལག་ཁང་གི་ལྷོ་ནུབ་མཚམས་སུ་མཆོད་རྟེན་དམར་པོ་བཞུགས་།དེ་ནི་རྒྱུ་སོ་ཕག་དང་རྡོ་ལས་གྲུབ་ཅིང་དབྱིབས་ཅོང་དྲིལ་ཁ་སྦུབས་པ་ལྟར་དུ་སྣང་བ་བཅས་མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོ་རྣམ་བཞིའི་བཀོད་པ་ངོ་མཚར་ཆེ་ཞིང་ནང་དུ་རྟེན་བྱིན་ཅན་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་དུ་མ་བཞུགས་ཡོད།གཙུག་ལག་ཁང་གི་གཞུང་སྒོའི་ལྷོ་ངོས་རྩིག་འགྲམ་དུ་རྡོ་རིང་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐུ་དུས་སུ་བཙུགས།རྡོ་རིང་གི་ཐོག་ཏུ་བོད་ཡིག་ཁོ་ན་ལས་གཞན་གྱི་རྒྱན་རིས་སོགས་གང་ཡང་མེད་པས་གནའ་ཉམས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོད། གཞན་ཡང་འོག་ཁང་རྣམ་དག་སྒོ་གསུམ་གྱི་རྒྱལ་སྒོའི་ཐོག་ཏུ་ཆིང་གོང་མས་བྲིས་པའི་ཀེ་ལོ་ཅ་ལན་ཞེས་པའི་རྒྱ་ཡིག་གི་སྒོ་པན་ཞིག་བཀལ་ཡོད་པ་དང་།དེའི་མདུན་གྱི་རྒྱལ་སྒོའི་སྦྲ་ཤུར་ནང་བོད་ཡིག་བཀོད་པའི་ཅོང་ཆེན་པོ་ཞིག་བཀལ་ཡོད་པ་《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》ནང་ཅོང་འདི་ནི་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པར་དད་ཞེན་ཆེ་བའི་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་བཙུན་མོ་འབྲོ་བཟའ་བྱང་ཆུབ་སྒྲོན་གྱིས་ཕུལ་བར་བཤདདཔལ་བསམ་ཡས་མི་འགྱུར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་འདི་མཁན་སློབ་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཐུན་མོང་ཐོག་ཕྱག་བཏབ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ།འོན་ཀྱང་ཕྱིས་ཀྱི་མི་ལོ་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་རིང་གི་ཟང་ཟིང་དང་།བོད་སིལ་ བུའི་དུས་ཡུན་ཅུང་རིང་བ་བཅས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་ནས་དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་པའི་མཚམས་སུ་དགོན་པ་འདི་ཐོར་ཞིག་ཏུ་སོང་།དུས་ཕྱིས་ས་ཆེན་ཀུན་དགའ་སྙིང་པོ་སོགས་སྐྱེས་ཆེན་མང་པོས་ཉམས་གསོ་རིམ་པ་མཛད།ངག་རྒྱུན་ལྟར་ན་མི་ལོ་སུམ་བརྒྱའི་གོང་རོལ་དུ་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་འདིར་ཞུགས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་སྔར་གྱི་ཁང་རྒྱུད་རྣམས་མེས་འཇིག་སྐད།ད་ལྟའི་བསམ་ཡས་དགོན་འདི་རྒྱལ་བ་སྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་ཐོག་དེ་མོ་རྒྱལ་ཐོག་ཐོག་མའི་སྐབས་ཉམས་གསོ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་ནས་བསྒྲུབས།གཙུག་ལག་ཁང་འདི་ཆོས་འཁོར་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ།བསྟན་པ་སྔ་དར་ལ་དམ་པའི་ཆོས་དར་ཡུལ།རྒྱ་གར་གྱི་ལོ་པཎ་དུ་མ་བྱོན་ཏེ་དམ་པའི་ཆོས་མང་པོ་བསྒྱུར་བའི་གནས་མཆོགགཞི་རྒྱ་ཆེ་ལ་འཕང་མཐོ་བ།རྒྱུ་བཟང་ལ་བཀོད་པ་ལེགས་པ། བཙན་པོའི་ཐུགས་དམ།འབངས་ཀྱི་མཆོད་གནས།དཀོན་མཆོག་གི་ཞིང་ཁམས།དགེ་འདུན་གྱི་བཞུགས་གནས་བཅས་ཡངས་པའི་ནོར་འཛིན་ཁྱོན་དུ་སྙན་གྲགས་ཀྱི་བ་དན་ལྷབ་ལྷུབ་ཏུ་གཡོ་བར་བྱས།འོན་ཀྱང་ལོ་བཅུའི་གོད་ཆག་ནང་གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པར་གཏོར་སྐྱོན་ཆེན་པོ་བྱུང་རུང་།གཙུག་ལག་ཁང་འདི་སྤྱི་ལོ་༡༩༦༢ལོ་ནས་བཟུང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་གཙོ་གནད་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་སྡེ་ཚན་དུ་གཏོགས་ནས་དེང་སྐབས་སྲིད་གཞུང་ནས་གྲོན་དངུལ་གནང་སྟེ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཉམས་གསོ་འགོ་ཚུགས་སོ། །

མིང་འབྱུང་ཚུལ།[རྩོམ་སྒྲིག]

གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ཉིད་བཀོད་པ་མཛེས་ཤིང་ལྟ་ན་སྡུག་པ།ལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ།བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་བྱུང་བས་ན་བསམ་ཡས་ཞེས་མཚན་དུ་ཐོགས།

Samye Monastery cropped.JPG

ཆོས་ལུགས།[རྩོམ་སྒྲིག]

བསམ་ཡས་ནི་བོད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་རྙིང་མ་པའི་དགོན་སྡེ་གཅིག་རེད།

ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།[རྩོམ་སྒྲིག]

དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག།[རྩོམ་སྒྲིག]

ད་དུང་གཟིགས།[རྩོམ་སྒྲིག]

ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།[རྩོམ་སྒྲིག]