བཅོམ་ལྡན་འདས།

བཅོམ་ལྡན་འདས་ (ལེགས་སྦྱར་སྐད།: Bhagavān; རྒྱ་སྐད།: 世尊) ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་དུ་སྟོན་པའི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཤིག་ཡིན། མཚན་འདི་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ "བྷ་ག་ཝཱན་" ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་དོན་བསྒྱུར་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།

བཅོམ་ལྡན་ནི་ཇི་སྐད་དུ་ཉོན་མོངས་ལས་དང་དེ་བཞིན་སྐྱེ། །ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་དེ་བཞིན། །གང་ཡང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཆོས་བཅོམ། །དེ་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་བཤད། །" ཅེས་དང་། "དབང་ཕྱུག་དང་ནི་གཟུགས་བཟང་དང་། །དཔལ་དང་གྲགས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་། །བརྩོན་གྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། །དྲུག་ཡོངས་སྐལ་ཞེས་བྱ། །" ཞེས་ཡོན་ཏན་དྲུག་དང་ལྡན་པར་བཤད། གཞན་ཡང་ "སྲིད་ཞི་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་ལས་འདས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྷ་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའོ། །" (ཤོག་ངོས་ ༤ པར་གསལ།)

ངེས་ཚིག

བོད་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚིག་འདི་བཅོམ་པ་དང་། ལྡན་པ། འདས་པ་བཅས་དོན་གསུམ་ལ་ཕྱེ་ནས་འཆད་པར་མཛད།

• བཅོམ་པ: ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་དང་། བདུད་བཞི་ (ཕུང་པོའི་བདུད། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད། འཆི་བདག་གི་བདུད། ལྷའི་བུའི་བདུད) མཐའ་དག་བཅོམ་པས་ན་བཅོམ་ཞེས་བྱའོ། །
• ལྡན་པ: སྐལ་བ་བཟང་པོ་འམ་ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་དྲུག་དང་ལྡན་པས་ན་ལྡན་ཞེས་བྱའོ། །
• འདས་པ: འཁོར་བ་དང་མྱང་འདས་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་ལས་འདས་ཤིང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བས་ན་འདས་ཞེས་བྱའོ། །

(ལུང་ཁུངས།: པཎ་ཆེན་དྲི་མེད་བཤེས་གཉེན་འགྲེལ་པ། ཤོག་ངོས་ ༣། ཨ་ལགས་ཤ་ངག་དབང་བསྟན་དར་གྱི་འགྲེལ་པ། ཤོག་ངོས་ ༡༤།)

ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་དྲུག

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ "ལྡན་" ཞེས་པའི་དོན་ནི་སྐལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དྲུག་ལ་གོ་དགོས་ཏེ།

1. དབང་ཕྱུག: ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་རང་དབང་ཐོབ་པ།
2. ཆོས་སམ་གཟུགས་བཟང་: སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དང་། མཚན་དཔེ་དང་ལྡན་པའི་སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ།
3. གྲགས་པ: སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་སྙན་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དུ་གྲགས་པ།
4. དཔལ: མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའམ་སེམས་ཅན་གྱི་རེ་བ་སྐོང་བའི་དཔལ།
5. ཡེ་ཤེས: ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་ཐོགས་མེད་པར་མཁྱེན་པའི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས།
6. བརྩོན་འགྲུས་སམ་འབད་པ: སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ནམ་ཡང་མི་ངལ་བར་འཇུག་པ།

(ལུང་ཁུངས།: ཤེས་རབ་སྙིང་པོའི་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ། ཤོག་ངོས་ ༥། ཤེས་རབ་སྙིང་པོའི་འགྲེལ་པ་ཟབ་དོན་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ། ཤོག་ངོས་ ༡།)

བཅོམ་ལྡན་འདས་མ། (Bhagavati)

ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ལྟ་བུ་ལས་ "བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་" ཞེས་མོ་རྟགས་སྦྱར་ནས་འབྱུང་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ "ཡུམ་" ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སོ། ། (ལུང་ཁུངས།: ཤེས་རབ་སྙིང་པོའི་རྣམ་བཤད་ཟབ་མོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཉི་མ། ཤོག་ངོས་ ༤།)

ཤེར་སྙིང་ནང་གི་བཅོམ་ལྡན་འདས།

ཤེས་རབ་སྙིང་པོའི་མདོའི་ནང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྟོན་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། ཁོང་གིས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ལ་བཞུགས་ནས། "ཟབ་མོ་སྣང་བ་" ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དང་ཉན་ཐོས་ཤཱ་རིའི་བུ་གཉིས་ཀྱི་དྲིས་ལན་བརྒྱུད་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན།

དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་ཁག

• པཎ་ཆེན་དྲི་མེད་བཤེས་གཉེན། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ།
• རྗེ་བཙུན་གྲགས་པ་བཤད་སྒྲུབ། ཤེར་རབ་སྙིང་པོའི་རྣམ་བཤད་ཟབ་མོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཉི་མ།
• པཎྜི་ཏ་ཤྲཱི་མ་ཧཱ་ཛ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོའི་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ།
• བྲག་དཀར་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། ཤེས་རབ་སྙིང་པོའི་འགྲེལ་པ་ཟབ་དོན་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ།
• ཨ་ལག་ཤ་ངག་དབང་བསྟན་དར། ཤེས་རབ་སྙིང་པོའི་འགྲེལ་པ་དོན་གསལ་ནོར་བུའི་འོད།