ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ།
༄༅། །ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ (ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ། pañca-upādānaskandha) ནི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ལས་འབྱུང་བའི་གཞི་རྩའི་རྣམ་གཞག་ཅིག་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་སེམས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་ཕུང་པོ་ལྔར་བསྡུས་ཡོད། འདི་དག་ལ་"ཉེར་ལེན་"གྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོན་ནི། འདི་དག་ཉོན་མོངས་པའི་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཡང་ན་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བའི་གཞི་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ཡིན།
༡། ངོ་སྤྲོད།
[རྩོམ་སྒྲིག]སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་སུ་གང་ཟག་གམ་བདག་ཅེས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་འདོད། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ངོ་བོ་གསལ་བཤད་བྱེད་སྐབས། "མདོར་ན་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་སྡུག་བསྔལ་བའོ།།" ཞེས་གསུངས་ཡོད།
༢། ཕུང་པོ་ལྔའི་དབྱེ་བ།
[རྩོམ་སྒྲིག]ཀ༽ གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ། (Rūpa)
[རྩོམ་སྒྲིག]འབྱུང་བ་བཞི་ (ས་ཆུ་མེ་རླུང་) དང་དེ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་རྣམས་སོ།། འདི་ལ་ནང་གི་གཟུགས་དབང་པོ་ལྔ་དང་། ཕྱིའི་གཟུགས་ཡུལ་ལྔ་ (གཟུགས། སྒྲ། དྲི། རོ། རེག་བྱ་) སོགས་འདུས་ཡོད། རགས་པའི་ལུས་པོ་ནི་འདིའི་ནང་དུ་གཏོགས།
ཁ༽ ཚོར་བའི་ཕུང་པོ། (Vedanā)
[རྩོམ་སྒྲིག]ཡུལ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། དེ་ལ་དབྱེ་ན་གསུམ་ཡོད།
- བདེ་བའི་ཚོར་བ། (Pleasurable feeling)
- སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ། (Painful feeling)
- བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ། (Neutral feeling)
ག༽ འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ། (Saṃjñā)
[རྩོམ་སྒྲིག]ཡུལ་གྱི་མཚན་མར་འཛིན་པའམ་ངོ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་བྱུང་ཞིག་སྟེ། འདི་ནི་དཀར་པོ་དང་ནག་པོ། ཆེ་བ་དང་ཆུང་བ། ཕོ་དང་མོ་སོགས་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་འབྱེད་པའི་ནུས་པ་དེ་ཡིན།
ང༽ འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ། (Saṃskāra)
[རྩོམ་སྒྲིག]ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་མ་གཏོགས་པའི་སེམས་བྱུང་གཞན་རྣམས་ (དཔེར་ན་སེམས་པ། དད་པ། འདོད་ཆགས། ཞེ་སྡང་སོགས་) དང་། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ (དཔེར་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་སོགས་) རྣམས་འདིར་འདུས། གཙོ་བོ་ལས་གསོག་པ་ལ་བྱེད་པ་པོའི་ནུས་པ་འདོན་མཁན་དེ་ཡིན།
ཅ༽ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ། (Vijñāna)
[རྩོམ་སྒྲིག]ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཙམ་རྣམ་པར་རིག་པ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་བར་གྱི་ཚོགས་དྲུག་གམ་བརྒྱད་ལ་ཟེར། འདི་ནི་སེམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ལྟ་བུ་ཡིན།
༣། ཉེར་ལེན་ཞེས་པའི་དོན་དག་གནད་ཆེན།
[རྩོམ་སྒྲིག]ཕུང་པོ་ཙམ་དང་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོའི་བར་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད། སངས་རྒྱས་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཕུང་པོ་ཡོད་ཀྱང་། དེ་དག་ཉོན་མོངས་པའི་གཞིར་མ་གྱུར་པས་"ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་"ཞེས་མི་བརྗོད། འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་གྲུབ་པ་དང་། ཡང་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་ལེན་པར་བྱེད་པས་ན་ "ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་" ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན།
༤། དམིགས་ཡུལ།
[རྩོམ་སྒྲིག]ཕུང་པོ་ལྔའི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི།
- བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ང་ཞེས་པ་དེ་ཕུང་པོ་འདི་དག་གི་ཚོགས་པ་ཙམ་ལས་གཞན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་བསྟན་ནས་བདག་འཛིན་བཟློག་པ།
- མི་རྟག་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་བཞིན་འགྱུར་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་བསྟན་པ།
- སྡུག་བསྔལ་ངོས་འཛིན་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བའི་རང་བཞིན་ལ་ངེས་འབྱུང་སྐྱེ་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན།
༥། དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
[རྩོམ་སྒྲིག]- 《ཆོས་མངོན་པ་མཛོད།》 དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད།
- 《མདོ་སྡེ་པད་དཀར།》
- 《ལམ་རིམ་ཆེན་མོ།》 རྗེ་ཙོང་ཁ་པས་མཛད།
ཟུར་ལྟའི་དཀར་ཆག:
- ཕུང་པོ།
- སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ།
- བདག་མེད།