སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་

འགྲོ་བ་མི།
ཕོ་མོ།	ཕོ།
རུས་མིང།	གཽ་ཏ་མ།
ཁྱིམ་རྒྱུད་མཚན་གནས།	རྒྱལ་སྲས།
སྐྱེ་ཚེས།	1. millennium BCE
སྐྱེ་ཡུལ།	ལུམ་བི་ནི་
འདས་ཚེས།	1. millennium BCE
འདས་ས།	ལུམ་བིའི་ནི།
Manner of death	natural causes
ཕ།	རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་།
མ།	ལྷ་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་མ།
མིང་སྲིང་།	Sundarānanda, Sundari Nanda
Spouse	གྲགས་འཛིན་མ།
གདུང་སྲས།	སྒྲ་གཅན་འཛིན།
Family	family of Gautama Buddha
སྐད་ཡིག	Magadhi Prakrit, Pali, ལེགས་སྦྱར་སྐད།
དགེ་རྒན།	ཨ་ར་ཏ་ཀ་ལ་མ།, འཕགས་པམཽངྒལ་གྱི་བུ།
Honorific prefix	དེ་བཞིན་གཤེགས་པ།, lord, བྷ་ག་ཝྰན་
ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ།	ནང་བསྟན།
Canonization status	thaumaturge, avatar
Iconographic symbol	physical characteristics of the Buddha
Worshipped by	ནང་བསྟན།
Had as last meal	mushroom, pork
Movement	འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད།, བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གནས།, ལྷ་ཆོས།
Follows	Kassapa Buddha
Followed by	རྒྱལ་བ་བྱམས་པ།
Replaced by	རྒྱལ་བ་བྱམས་པ།
Replaces	Kassapa Buddha
Influenced by	མར་མེ་མཛད།
Significant event	Siddhārtha's farewell to Channa and Kanthaka
Commemorates	དེ་བཞིན་གཤེགས་པ།, བྷ་ག་ཝྰན་
Present in work	Tripitaka, Pom Poko
Time period	Mahajanapada
Mount	ཁན་ཏ་ཁ།
པར་སྐྲུན་བདག་དབང་གནས་བབ།	copyrights on works have expired
Stack Exchange tag	https://buddhism.stackexchange.com/tags/gautama-buddha

སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ། ( ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས་ཆེན་པོ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་སྲོལ་གཏོད་པ་པོ་ཡིན། ཁོང་ནི་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་རྒྱུད་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་། མཐར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་མཛད།

འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས།

སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་ཐད་མཁས་པ་རྣམས་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་སྣ་ཚོགས་བྱུང་ཡོད་དེ།

གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་ལུགས། (Theravada Tradition): ལྷོ་བརྒྱུད་སིངྒ་ལའི་གླིང་གི་བཤད་སྲོལ་ལྟར་ན། ཕྱི་ལོའི་གོང་གི་ལོ་ ༥༤༤ ལོར་སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཞེད་ཅིང་། འདི་ནི་དེང་སང་འཛམ་གླིང་ནང་པའི་མཛའ་བཤེས་ཚོགས་པས་ཀྱང་ངོས་འཛིན་གནང་བའི་ལུགས་ཡིན།
དེང་རབས་མཁས་པའི་ལུགས། ནུབ་ཕྱོགས་དང་ཉི་ཧོང་སོགས་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོས་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་འཁྲུངས་ལོ་དང་བསྟུན་ནས། སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལོ་ནི་ཕྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ ༤༨༦ ཙམ་མམ་ཡང་ན་ ༣༨༠ ཡས་མས་སུ་ཡིན་པར་བཞེད་པ་སོགས་བཤད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ ༧༠ ལྷག་མཆིས།

སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་གཞོན་ནུའི་མཛད་པ།

སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་འཇིག་རྟེན་འདིར་མ་བྱོན་གོང་། དགའ་ལྡན་ལྷ་ཡུལ་དུ་ལྷ་བུ་དམ་པ་ཏོག་དཀར་གྱི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་ནས་ལྷ་རྣམས་ལ་ཆོས་གསུངས། དེ་ནས་གཟིགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ (དུས་དང་། གླིང་། ཡུལ། རིགས། ཡུམ) ལ་གཟིགས་ནས་གླང་པོ་ཆེ་ཐལ་ཀར་མཆེ་བ་དྲུག་ལྡན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ཡུམ་སྒྱུ་མ་ལྷ་མཛེས་ཀྱི་ལྷུམས་སུ་ཞུགས།

འཁྲུངས་ཡུལ། རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་སེར་སྐྱའི་གྲོང་ཁྱེར། (Kapilavastu) གྱི་ཉེ་འདབས་སུ་ཡོད་པའི་ལུམྦི་ནིའི་ཚལ་ (དེང་སང་བལ་ཡུལ་གྱི་ཁོངས་སུ་ཡོད) དུ་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་སྐུ་འཁྲུངས།
ཡབ་ཡུམ། ཡབ་ནི་ཤཱཀྱའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་མ་དང་། ཡུམ་ནི་ལྷ་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་མ་ཡིན། ཡུམ་ནི་སྟོན་པ་འཁྲུངས་ནས་ཞག་བདུན་གྱི་རྗེས་སུ་སྐུ་གཤེགས།
མཚན། སྐུ་འཁྲུངས་མ་ཐག་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་རྟགས་མཚན་བྱུང་བས་རྒྱལ་བུ་དོན་གྲུབ། (Siddhartha) ཅེས་གསོལ།
གཞོན་ནུའི་དུས། དགུང་ལོ་བདུན་བརྒྱད་ཙམ་ནས་སློབ་དཔོན་ཀུན་གྱི་བཤེས་གཉེན་སོགས་བསྟེན་ནས་རིག་པའི་གནས་དང་སྒྱུ་རྩལ་སྣ་ཚོགས་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས། དགུང་ལོ་ ༡༦ (ལུགས་ཁ་ཤས་སུ་ ༢༩) ལ་གྲགས་འཛིན་མ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཤིང་སྲས་སྒྲ་གཅན་འཛིན་འཁྲུངས།

ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་དཀའ་བ་སྤྱད་པ།

རྒྱལ་བུ་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ཕོ་བྲང་གི་ཕྱིར་ཕེབས་སྐབས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྒོ་བཞི་ནས་རྒ་བ་དང་། ན་བ། འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་མཚོན་པའི་མི་དང་། ཞི་ཞིང་དུལ་བའི་རབ་བྱུང་བ་བཅས་གཟིགས་པས། འཁོར་བ་ལ་སྙིང་པོ་མེད་པར་གཟིགས་ནས་ངེས་འབྱུང་སྐྱེས།

ངེས་པར་འབྱུང་བ། དགུང་ལོ་ ༢༩ པའི་མཚན་མོར་ཆིབས་པ་བསྔགས་ལྡན་ལ་བཅིབས་ནས་ཕོ་བྲང་ནས་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕེབས། མཆོད་རྟེན་རྣམ་དག་གི་དྲུང་དུ་དབུ་སྐྲ་བྲེགས་ཏེ་རབ་ཏུ་བྱུང་།
དཀའ་བ་སྤྱད་པ། ཆུ་བོ་ནཻ་རཉྫ་ནའི་འགྲམ་དུ་ལོ་དྲུག་གི་རིང་དཀའ་བ་སྤྱད། ཉིན་རེར་ཏིལ་འབྲུ་རེ་དང་ཆུ་ཐིགས་རེ་ཙམ་གྱིས་འཚོ་བར་མཛད་པས་སྐུ་ལུས་ཤིན་ཏུ་རིད་པར་གྱུར། མཐར་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་ཙམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་མི་འཐོབ་པར་གཟིགས་ནས་ཁ་ཟས་རགས་པ་བཞེས།

མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ།

དགུང་ལོ་ ༣༥ པའི་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་ ༡༥ ཉིན། རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན། (Bodh Gaya) གྱི་བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ་བདུད་ཀྱི་དཔུང་ཚོགས་ཕམ་པར་མཛད་དེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས། སྐབས་དེར་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བའི་དབུ་མའི་ལམ་བསྟན་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་ལྟ་བ་མངོན་དུ་གྱུར།

ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ།

སངས་རྒྱས་ནས་ཐོག་མར་ཞག་ ༤༩ རིང་ཆོས་མ་གསུངས་པར་བཞུགས། རྗེས་སུ་ལྷ་ཚངས་པ་དང་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་ཕེབས་ཏེ་ཆོས་འཁོར་བསྐོར།

ཆོས་འཁོར་དང་པོ། ཡུལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ (Varanasi) དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དྭགས་ཀྱི་ནགས་སུ། འཁོར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་ལ་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་འཁོར་བསྐོར།
ཆོས་འཁོར་བར་བ། བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ (Vulture Peak) སོགས་སུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་སོགས་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་འཁོར་བསྐོར།
ཆོས་འཁོར་ཐ་མ། ཡངས་པ་ཅན་སོགས་སུ་ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཆོས་འཁོར་བསྐོར།

སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ།

དགུང་ལོ་ ༨༠ བཞེས་པའི་ཚེ་རྩ་མཆོག་གྲོང་ (Kushinagar) གི་ཤིང་སཱ་ལ་ཟུང་གི་ཚལ་དུ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་བསྟན། སྐུ་གདུང་ཞུགས་འབུལ་མཛད་རྗེས་རིང་བསྲེལ་རྣམས་ཆ་བརྒྱད་དུ་བགོས་ཏེ་མཆོད་རྟེན་བརྒྱད་བཞེངས།

བཀའ་བསྡུ་རིམ་པ།

སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་རྗེས་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་པའི་གསུང་རྣམས་མི་ཉམས་པའི་ཆེད་དུ་བཀའ་བསྡུ་ལན་གསུམ་མཛད་དེ།

བཀའ་བསྡུ་དང་པོ། སྟོན་པ་འདས་པའི་ཕྱི་ལོར་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་གཙོ་བྱས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ ༥༠༠ ཡིས་མདོ་དང་འདུལ་བ་བསྡུས།
བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ། སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་ ༡༠༠ (ཡང་ན་ ༡༡༠) ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་ཡངས་པ་ཅན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ ༧༠༠ ཡིས་རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་གཞི་བཅུ་སུན་འབྱིན་མཛད།
བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པ། སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་ ༣༠༠ (ཡང་ན་ ༤༠༠) ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་པོ་ཀ་ནིཥྐའི་སྦྱིན་བདག་འོག་དགྲ་བཅོམ་པ་ ༥༠༠ ཡིས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཡི་གེར་བཀོད།

དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།

《རྒྱ་ཆེར་རོལ་བའི་མདོ།》
《མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ།》
བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན། 《རྒྱ་གར་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱུང་འཕེལ་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།》
ཏཱ་ར་ནཱ་ཐ། 《རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང༌།》