སངས་རྒྱས།
| Subclass of | arya, religious character, mythical character  |
|---|---|
| Facet of | ནང་བསྟན། |
སངས་རྒྱས (ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ། बुद्ध Buddha) ཞེས་པ་ནི་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་སུ་མ་རིག་པའི་གཉིད་ལས་སད་ཅིང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཇི་བཞིན་རྟོགས་པའི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ལ་གོ་ཞིང་། ཡོངས་གྲགས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་སུ་འདི་ནི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་ནང་ཆོས་སྲོལ་གཏོད་མཁན་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ་འབོད་ཀྱི་ཡོད། ནང་ཆོས་ལས་སངས་རྒྱས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པོ་ལྟ་བུ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། སེམས་ཅན་སུ་ཞིག་གིས་ཚོགས་བསགས་ཤིང་སྒྲིབ་པ་སྦྱངས་ཏེ་མཐར་ཐུག་གི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་པར་བཞེད།
སྒྲ་བཤད་དང་གོ་དོན།
[རྩོམ་སྒྲིག]བོད་སྐད་དུ་"སངས་རྒྱས"་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་བུདྡྷ་ (Buddha) ཞེས་པ་བོད་བསྒྱུར་བྱས་པ་ཞིག་སྟེ། སྒྲ་བཤད་ནི། མ་རིག་པའི་གཉིད་ལས་སངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་གནས་ལ་བློ་གྲོས་ཀྱི་པདྨོ་རྣམ་པར་རྒྱས་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་དེ། སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ཀྱིས། "མ་རིག་གཉིད་ལས་སངས་པ་དང་། །ཤེས་བྱ་ལ་བློ་རྒྱས་ཕྱིར་རོ། །"[༡] ཞེས་དང་། ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་ན་སངས་པ་དང་། མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པས་ན་རྒྱས་ཞེས་ཏེ། 《སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ》ལས། "བུདྡྷ་ཞེས་བྱ་བ་སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། བོད་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་ཞེས་གདགས།"[༢] ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །
ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས།
[རྩོམ་སྒྲིག]ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་གྲགས་སུ་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་དྲུག་པའམ་ལྔ་པའི་ནང་རྒྱ་གར་དུ་བྱོན་པའི་རྒྱལ་སྲས་དོན་གྲུབ་ (སིདྡྷཱརྠ་གཽ་ཏ་མ) ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད། ཁོང་ནི་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་མའི་སྲས་སུ་ལུམྦི་ནིའི་ཚལ་དུ་སྐུ་བལྟམས། རྒ་ན་འཆི་ཡི་སྡུག་བསྔལ་གཟིགས་ནས་རྒྱལ་སྲིད་སྤངས་ཏེ་རབ་ཏུ་བྱུང་། ལོ་དྲུག་ལ་དཀའ་བ་སྤྱད་མཐར་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས། ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་བདེན་བཞིའི་ཆོས་འཁོར་བསྐོར། དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུའི་སྟེང་རྩྭ་མཆོག་གྲོང་དུ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཛད་པ་བསྟན་ནོ། །[༣]
ནང་ཆོས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་འདོད་ཚུལ།
[རྩོམ་སྒྲིག]སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་ཆོས་སྐོར་ལ་ནང་པའི་ཐེག་པ་སོ་སོར་འདོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཡོད།
ཉན་ཐོས་ཐེག་པའི་ལུགས། (Theravada) ལུགས་འདིར་སངས་རྒྱས་ནི་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པོ་ལྟ་བུའི་དཀོན་མཆོག་ཅིག་མིན་པར། རང་ཉིད་ཀྱི་འབད་བརྩོན་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་སྤངས་ཤིང་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་མི་རླབས་ཆེན་ཞིག་ཏུ་འདོད། དུས་རབས་གཅིག་གི་ནང་སངས་རྒྱས་གཅིག་ལས་མི་བྱོན་པར་བཞེད་ཅིང་། མ་འོངས་པར་སངས་རྒྱས་བྱམས་པ་འབྱོན་པར་འདོད།
ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལུགས། (Mahayana) ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་སྡེ་རྣམས་སུ་སངས་རྒྱས་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མི་སྣ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་བསྟན། དེ་ཡང་《མངོན་རྟོགས་རྒྱན》ལས། "ཐུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ནི། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །"[༤] ཞེས་གསུངས། དེ་བཞིན་དུས་གསུམ་ཕྱོགས་བཅུ་ན་སངས་རྒྱས་འོད་དཔག་མེད་དང་སྨན་བླ་སོགས་སངས་རྒྱས་གྲངས་མེད་པ་བཞུགས་པར་འདོད།
གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ལུགས། (Vajrayana) སྔགས་ལུགས་སུ་གདོད་མའི་སངས་རྒྱས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའམ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སོགས་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མང་དུ་གསུངས་ཤིང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་གདོད་མ་ནས་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་བཞེད། 《རྒྱུད་བླ་མ》ལས། "རྫོགས་སངས་སྐུ་ནི་འཕྲོ་ཕྱིར་དང་། །དེ་བཞིན་ཉིད་དབྱེར་མེད་ཕྱིར་དང་། །རིགས་ཡོད་ཕྱིར་ན་ལུས་ཅན་ཀུན། །རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་སྙིང་པོ་ཅན། །"[༥] ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །
སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན།
[རྩོམ་སྒྲིག]ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཁག་ལས་སངས་རྒྱས་ལ་སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་རྫོགས་པར་གསུངས་ཏེ། ཕྱིའི་སྐུ་ལ་མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུས་སྤྲས་པ་དང་། ནང་གི་ཐུགས་ལ་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི། མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་སོགས་མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་ལྡན་པར་གསུངས།
འབྲེལ་ཡོད་རྩོམ་ཡིག
[རྩོམ་སྒྲིག]ཟུར་ལྟའི་ཡིག་ཆ།
[རྩོམ་སྒྲིག]- ↑ སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད། 《རྟོག་གེ་འབར་བ།》 (Tarkajvala) སྡེ་དགེ་བསྟན་འགྱུར། དབུ་མ།
- ↑ སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས་སོགས། 《སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ།》 སྡེ་དགེ་བསྟན་འགྱུར། སྣ་ཚོགས།
- ↑ བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ། 《བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་།》 ཤོག་གྲངས། ༤༥-༦༠
- ↑ རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་མགོན་པོ། 《མངོན་རྟོགས་རྒྱན།》 (Abhisamayalankara) ལེའུ་བརྒྱད་པ། ཆོས་སྐུའི་སྐབས།
- ↑ རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་མགོན་པོ། 《རྒྱུད་བླ་མ།》 (Uttaratantra) ལེའུ་དང་པོ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་སྐབས།