Jump to content

རྨོངས་པ་

ཡོང་ཁུངས་Wikipedia

རྨོངས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་གཞུང་རྣམས་སུ་གསལ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རིགས་ཤིག་སྟེ། དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་མི་མཁས་པའམ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པའི་བློའི་རིགས་ལ་ཟེར། འདི་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བར་འཁྱམ་པའི་རྩ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན།

ངོ་བོ།

[རྩོམ་སྒྲིག]

རྨོངས་པའི་ངོ་བོ། "བདེན་བཞི་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་རྨོངས་པའི་སེམས་བྱུང་མི་ཤེས་པའོ། །"[]ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རྨོངས་པ་ནི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྒྱུ་འབྲས་དང་བླང་དོར་གྱི་རང་བཞིན་ལ་མི་ཤེས་པའི་བློ་ཞིག་ཡིན།

རྨོངས་པའི་བྱེད་ལས། རྣམ་འགྲེལ་ལས། "དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་ཉེས་རྣམས་ཀྱི། །རྒྱུ་ནི་གཏི་མུག་ཡིན་པར་གསུངས། །"ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རྨོངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་བྱེད་ཅིང་སྲིད་པའི་འཁོར་བར་འཁྱམས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་ཡིན།

དབྱེ་བ།

[རྩོམ་སྒྲིག]

རྨོངས་པ་ལ་དབྱེ་ན་གཙོ་བོ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་ཡོད་དེ། ལས་འབྲས་ལ་རྨོངས་པ། "ལས་འབྲས་ལ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པ་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པ་གཉིས་ཡོད་ལ། སྔ་མས་ངན་འགྲོར་འཕེན་པའི་ལས་གསོག་ཅིང་ཕྱི་མས་བདེ་འགྲོར་འཁོར་བའི་ལས་གསོག་པར་བྱེད་དོ། །"[]ལས་འབྲས་ལ་རྨོངས་པས་དགེ་སྡིག་གི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བདེ་སྡུག་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པར་སྡིག་པའི་ལས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད། "བླང་དོར་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་མཁས་པ་ཡིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟག་ཏུ་ངུ་ལྟར་སེམས་བདེ་བ་"[]ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་ནི་བླང་དོར་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་པས། དེ་ལས་ལྡོག་པ་རྨོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྨོངས་པ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྨོངས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མི་ཤེས་པའི་བློ་སྟེ། འདིས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་མི་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན།

རྨོངས་པའི་ཉེས་དམིགས།

[རྩོམ་སྒྲིག]

སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ། "རྨོངས་པ་ནི་བཟློག་པར་བྱ་སྟེ། དེས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་བཟློག་དགོས་སོ། །"[]རྨོངས་པས་ང་རྒྱལ་དང་ཕྲག་དོག་སོགས་ཉོན་མོངས་གཞན་རྣམས་འཕེལ་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བར་བྱེད།

རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ།

[རྩོམ་སྒྲིག]

བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ། "བདག་མེད་སྒོམ་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་མཆོག་ཡིན་པས་སོ། །"[]བདག་མེད་པའི་དོན་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྨོངས་པའི་དངོས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་པས་རྨོངས་པ་སེལ་བར་བྱེད།

ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ལ་མཁས་པ། "ཤེས་བྱའི་གནས་ལུགས་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་མི་དགའ་བ་མེད་དེ།"[] ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་རྟེན་འབྲེལ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཁས་པར་གྱུར་ན་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་འགྱུར།

རྨོངས་པ་སྤོང་བའི་ཐབས།

[རྩོམ་སྒྲིག]

སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ། "གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེས་ན་སྟེ་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་བར་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ལ།"[] སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་བསམ་པ་དང་སྒོམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྨོངས་པ་སེལ་བར་བྱེད། རྨོངས་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་ནི། "དལ་འབྱོར་ཐོབ་པའི་རྟེན་ལ་འབད་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་ལས་སྒྲོལ་ནུས་པས་མིའི་ལུས་ཀྱི་གྲུ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆུ་བོ་ཆེ་ལས་སྒྲོལ་ཅིག་ཅེས་པ་དལ་འབྱོར་དོན་ཆེ་བའོ། །དལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུ་སྒྲུབ་ པ་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པས་ན་གྲུ་འདི་ཕྱིས་ནས་རྙེད་དཀའ་བས་རྨོངས་པ་ཞེས་བོས་ནས།"[] ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་ལེ་ལོ་མི་བྱ་བར་དགེ་བ་ལ་འབད་པ་ཡིན།

དམ་པའི་ཆོས་ལ་གུས་པ། "དགེ་སྡིག་གི་བླང་དོར་ལ་གུས་པ་སྟེ་ཡིད་ཆེས་པ་ཉིད་དུ་བྱས་ནས་དེ་དག་གི་བླང་དོར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །"[]དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱིས་རྨོངས་པ་སེལ་བར་བྱེད།

ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཛིན་པ།

[རྩོམ་སྒྲིག]

"མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་རྨོངས་ནས་ཆགས་པར་བྱེད་དོ། །"[༡༠]དང་། "འདོད་ལྡན་རྨོངས་པ་ཁྱོད་ཅི་ཕྱིར་དགའ་སྟེ་དགའ་ཞིང་ཆགས་པར་མི་རིགས་སོ། །"[༡༡]ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྨོངས་པས་མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་འཛིན་པ་སོགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་སྐྱེད་པར་བྱེད། "མི་གཙང་བར་མི་ཤེས་ཤིང་རྨོངས་པས།གཙང་བར་འཛིན་པས་འདོད་ལྡན་ངན་པ་ཤིན་ཏུ་འཁྲུལ་ཞིང་རྨོངས་པ་"[༡༢]ཞེས་པས་རྨོངས་པའི་དབང་གིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་ཤེས་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་བྱེད།

འདོད་ཆགས་སོགས་ཀྱི་གཞི། "རྨོངས་པ་བདག་གིས་ཇི་ལྟར་ན་སེམས་ཁེངས་པའི་ང་རྒྱལ་བྱ་ཞིང་།"[༡༣] དང་། "བླང་དོར་ལ་རྨོངས་པ་བདག་གིས་ཇི་ལྟར་ན་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཁེངས་པར་བྱ་སྟེ་མི་བྱ་ཞིང་"[༡༤]ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྨོངས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ང་རྒྱལ་སོགས་ཉོན་མོངས་གཞན་སྐྱེད་པའི་གཞི་བྱེད།

བསྡུས་དོན།

[རྩོམ་སྒྲིག]

རྨོངས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བར་འཁྱམས་པའི་རྩ་བ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ལ་མི་ཤེས་པའི་བློ་ཞིག་ཡིན། འདི་ལ་ལས་འབྲས་ལ་རྨོངས་པ་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྨོངས་པ་གཉིས་ཡོད། རྨོངས་པས་ཉོན་མོངས་གཞན་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་བྱེད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད། དེའི་གཉེན་པོར་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་སོགས་ཀྱིས་རྨོངས་པ་སེལ་དགོས་པར་གསུངས། མདོར་ན་རྨོངས་པ་ནི་འཁོར་བའི་རྩ་བ་ཡིན་པས་དེ་སེལ་བའི་ཐབས་ལ་འབད་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །

ལུང་ཁུངས།

[རྩོམ་སྒྲིག]
  1. ཐུབ་བསྟན་ཆོས་གྲགས། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་ཡོན་ཏན་བུམ་བཟང་། ཤིང་དཔར། ཤོག་ངོས་ ༣༡༨
  2. ཐུབ་བསྟན་ཆོས་གྲགས། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་ཡོན་ཏན་བུམ་བཟང་། ཤིང་དཔར། ཤོག་ངོས་ ༣༡༨
  3. རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན། སྤྱོད་འཇུག་གི་རྣམ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་འཇུག་ངོགས། ཤིང་དཔར། ཤོག་ངོས་ ༡༦༧
  4. རྒྱལ་སྲས་ཐོགས་མེད་བཟང་པོ། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་པ་ལེགས་བཤད་རྒྱ་མཚོ། ཤིང་དཔར། ཤོག་ངོས་ ༢༠༥
  5. རྒྱལ་སྲས་ཐོགས་མེད་བཟང་པོ། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་པ་ལེགས་བཤད་རྒྱ་མཚོ། ཤིང་དཔར། ཤོག་ངོས་ ༢༠༥-༢༠༦
  6. རྒྱལ་སྲས་ཐོགས་མེད་བཟང་པོ། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་པ་ལེགས་བཤད་རྒྱ་མཚོ། ཤིང་དཔར། ཤོག་ངོས་ ༡༢༤
  7. ཤེས་རབ་འབྱུང་གནས་བློ་གྲོས། སྤྱོད་འཇུག་གི་དཀའ་འགྲེལ། ཤིང་དཔར། ཤོག་ངོས་ ༣༦༨
  8. རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན། སྤྱོད་འཇུག་གི་རྣམ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་འཇུག་ངོགས། ཤིང་དཔར། ཤོག་ངོས་ ༡༦༢
  9. རྒྱལ་སྲས་ཐོགས་མེད་བཟང་པོ། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་པ་ལེགས་བཤད་རྒྱ་མཚོ། ཤིང་དཔར། ཤོག་ངོས་ ༡༢༩
  10. རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན། སྤྱོད་འཇུག་གི་རྣམ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་འཇུག་ངོགས། ཤིང་དཔར། ཤོག་ངོས་ ༡༩༨
  11. མཁན་པོ་ཀུན་དཔལ། སྤྱོད་འཇུག་གི་ཚིག་འགྲེལ་འཇམ་དབྱངས་བླ་མའི་ཞལ་ལུང་། ཤིང་དཔར། ཤོག་ངོས་ ༤༣༩
  12. མཁན་པོ་ཀུན་དཔལ། སྤྱོད་འཇུག་གི་ཚིག་འགྲེལ་འཇམ་དབྱངས་བླ་མའི་ཞལ་ལུང་། ཤིང་དཔར། ཤོག་ངོས་ ༤༣༩
  13. རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན། སྤྱོད་འཇུག་གི་རྣམ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་འཇུག་ངོགས། ཤིང་དཔར། ཤོག་ངོས་ ༡༥༣
  14. མཁན་པོ་ཀུན་དཔལ། སྤྱོད་འཇུག་གི་ཚིག་འགྲེལ་འཇམ་དབྱངས་བླ་མའི་ཞལ་ལུང་། ཤིང་དཔར། ཤོག་ངོས་ ༣༦༠-༣༦༡