འཕྲོད་བསྟེན་

འཕྲོད་བསྟེན།

འཕྲོད་བསྟེན། (Health) ནི་ནད་མེད་པ་དང་ལུས་ཟུངས་ཞན་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། ལུས་པོ་དང་། སེམས་ཁམས། སྤྱི་ཚོགས་བཅས་ཀྱི་གནས་བབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བདེ་ཐང་དུ་གནས་པ་ལ་ཟེར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༨ ལོར་འཛམ་གླིང་འཕྲོད་བསྟེན་སྒྲིག་འཛུགས་ (WHO) ཀྱིས་གོ་དོན་འདི་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་ནས་བཟུང་། འཕྲོད་བསྟེན་ནི་མི་ཚེའི་དམིགས་ཡུལ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་དགོས་མཁོ་སྐོང་བ་དང་འགྱུར་ལྡོག་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ།

འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ལྟ་བ་ནི་དུས་རབས་སོ་སོའི་ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་དང་རིག་གཞུང་གི་དད་མོས་ལ་བརྟེན་ནས་འགྱུར་བ་བྱུང་ཡོད།

གནའ་བོའི་གསོ་རིག

གནའ་བོའི་ཨི་ཇིབ་ (Egypt) དང་གྷི་རི་སིའི་ (Greece) ནང་དུ་ནད་གཞི་ནི་ལྷ་ཡི་བཀའ་ཆད་དམ་གདོན་བགེགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་བརྩི་བ་དང་། ལྷ་ཁང་དུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དང་གཏོ་བཅོས་བྱེད་པའི་ལམ་ནས་གསོ་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཕྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་ ༥ པའི་ནང་། གསོ་རིག་གི་ཕ་ལྟ་བུར་བརྩི་བའི་ཧི་པོ་ཁི་ར་ཊིས་ (Hippocrates) ནད་གཞི་ནི་རང་བྱུང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་བཤད། ཁོང་གིས་ལུས་ཀྱི་ཁམས་བཞི་ (Humors) ཆ་མ་སྙོམས་པ་ལས་ནད་འབྱུང་བར་འདོད་ཅིང་། འདི་ནི་དེང་རབས་གསོ་རིག་གི་རྨང་གཞིར་གྱུར།

ཚན་རིག་གསར་བརྗེ།

དུས་རབས་ ༡༧ ནས་ ༡༩ བར་སྨན་བཅོས་ལག་རྩལ་ལ་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༥༩༠ ལོར་ཕྲ་མཐོང་ཆེ་ཤེལ་ (Microscope) གསར་གཏོད་བྱས་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་ལུ་ཡི་པ་སི་ཊུར་ (Louis Pasteur) སོགས་ཀྱིས་ནད་འབུ་ཕྲ་མོའི་རྣམ་གཞག་ (Germ theory) གསར་དུ་བཏོད་པ་ལས་འགོས་ནད་སྔོན་འགོག་གི་ལམ་ཁ་ཕྱེས།