འཁོར་བ་། samsara

འཁོར་བ། (Saṃsāra)

འཁོར་བ།

འཁོར་བ་ (ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ། saṃsāra) ཞེས་པ་ནི་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་ནང་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་འཚོ་བ། འཆི་བ་བཅས་ཡང་ཡང་འཁོར་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་ལ་གོ་དགོས། ཐ་སྙད་འདི་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་བྱ་ཚིག་ "རྒྱུག་པ་" འམ་ "འཁྱམ་པ་" ཞེས་པ་ལས་དྲངས་པ་ཞིག་ཡིན། འཁོར་བའི་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ (Pāli: *dukkha*; Sanskrit: *duḥkha*) དང་། སེམས་ངལ། འདོད་པ་མ་ཁེངས་པ་བཅས་ཡིན།

འཁོར་བའི་རྒྱུ་དང་བྱེད་ལས།

འཁོར་བའི་འཁོར་ཕྱོགས་འདི་ནི་མ་རིག་པ་ (Sanskrit: *avidyā*) དང་སྲེད་པ་ (*tṛṣṇā*) གཉིས་ཀྱིས་སྤེལ་བ་ཞིག་ཡིན། མ་རིག་པ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་དངོས་ལ་རྨོངས་པ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ། བདག་མེད་པ་ (*anattā*) བཅས་འཁོར་བའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཟུང་བ་དེ་ཡིན། རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་ལུགས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར། ནང་པས་འཁོར་བའི་ནང་བརྒྱུད་པའི་རྟག་བརྟན་གྱི་བདག་ཅིག་མེད་པར་འདོད་ཅིང་། དེའི་ཚབ་ཏུ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུན་ཞིག་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་བརྒྱུད་དེ་འགྲོ་བར་འདོད།

འཁོར་བ་སྐོར་བྱེད་ཀྱི་འཕྲུལ་འཁོར་ལྟ་བུ་ནི་ལས་ (Karma) ཡིན། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་བསམ་བཞིན་པའི་ལས་གང་ཞིག་བྱས་པ་དེས་ལས་ཀྱི་ས་བོན་ཞིག་བཏབ་པ་དང་། དེ་ནས་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་སྨིན་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གང་དུ་སྐྱེ་མིན་ཐག་གཅོད་པ་ཡིན།

འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག (The Six Realms of Rebirth)

ལས་ཀྱི་བསགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གི་གནས་གང་རུང་དུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ཡིན།

• ལྷ། (Gods/Deva): བདེ་སྐྱིད་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གནས་ཤིག་ཡིན་ཡང་། དེར་ཡོད་པའི་ལྷ་རྣམས་བདེ་བར་གཡེང་ནས་ཆོས་ཉམས་ལེན་མི་བྱེད་པར་ལས་བཟང་པོ་ཟད་མཐར་སླར་ཡང་གནས་དམན་པར་ལྷུང་བར་འགྱུར།
• ལྷ་མ་ཡིན། (Demi-gods/Asura): ཕྲག་དོག་གི་དབང་གིས་ལྷ་དང་འཐབ་རྩོད་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་བྱེད་པའི་གནས་ཡིན།
• མི། (Humans/Manuṣya): འདི་ནི་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བཟང་ཤོས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། བདེ་སྡུག་གི་ཚད་རན་པོ་ཡོད་པས་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཡག་ཤོས་ཡིན།
• དུད་འགྲོ། (Animals/Tiryag): གཏི་མུག་དང་། གཞན་གྱི་གཉའ་གནོན་འོག་ཚུད་པ། འཇིགས་སྣང་བཅས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད།
• ཡི་དྭགས། (Hungry Ghosts/Preta): བཀྲེས་སྐོམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོས་མནར་བའི་གནས་ཡིན།
• དམྱལ་བ། (Hell/Naraka): ཚ་དམྱལ་དང་གྲང་དམྱལ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཞིང་། བཟོད་ཐབས་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡུན་རིང་མྱོང་བའི་གནས་ཡིན།

སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ། (Bhavacakra)

སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་ནི་འཁོར་བའི་ལྟ་བ་རྣམས་རི་མོའི་ལམ་ནས་སློབ་པའི་མཚོན་བྱེད་ཅིག་ཡིན། འདི་ནི་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་དང་ལྷ་ཁང་མང་པོའི་སྒོ་འཁོར་གྱི་རྩིག་ལྡེབས་སུ་བྲིས་ཡོད་པ་དང་། གྲྭ་པ་དང་སྐྱ་བོ་ཀུན་ལ་འཁོར་བའི་གནས་ལུགས་སློབ་པའི་ལག་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།

རི་མོའི་ཆ་ཤས་ཁག་གི་མཚོན་དོན།

• ལྟེ་བ། དཀྱིལ་དུ་ཕག་པ་དང་། བྱ་ཕོ། སྦྲུལ་གསུམ་ཡོད་པ་དེས་མ་རིག་པ་དང་། འདོད་ཆགས། ཞེ་སྡང་སྟེ་དུག་གསུམ་མཚོན།
• རིམ་པ་གཉིས་པ། འདིས་ལས་དཀར་ནག་གི་ལམ་མཚོན་ཞིང་། དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་གནས་མཐོ་སར་འགྲོ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་གནས་དམན་པར་ལྷུང་བ་མཚོན།
• རིམ་པ་གསུམ་པ། གོང་དུ་བཤད་པའི་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གི་གནས་རྣམས་བྲིས་ཡོད།
• མཐའ་སྐོར། རི་མོ་བཅུ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་དེས་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་མཚོན།
• འཁོར་ལོ་འཛིན་མཁན། གཤིན་རྗེ་ཆོས་རྒྱལ་ལམ་བདུད་ཀྱིས་འཁོར་ལོ་བཟུང་བ་དེས་འགྲོ་བ་ཀུན་མི་རྟག་པའི་དབང་དུ་སོང་བ་མཚོན།
• ཟླ་བ་དང་སངས་རྒྱས། འཁོར་ལོའི་སྟེང་དུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཐར་པ་མཚོན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དེར་མཛུབ་མོ་སྟོན་པ་དེས་ཐར་པའི་ལམ་ཡོད་པ་མཚོན།

ཐར་པ་ (Nirvana) ནི་སེམས་ཅན་ཞིག་གིས་གནས་ལུགས་དངོས་ལ་རྟོགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་ཆགས་སྡང་གི་རྒྱུན་བཅད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཁོར་བའི་འཁོར་ཕྱོགས་འདི་ལས་གྲོལ་བའི་གནས་ཤིག་ཡིན།

དཔེ་དོན་སྦྱོར་ཚུལ།

འཁོར་བ་ནི་རྫ་མཁན་གྱི་འཁོར་ལོ་འམ་ཆུ་འཁོར་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། འགོ་མཇུག་མེད་པར་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་འཁོར་བ་ཞིག་ཡིན། བུམ་པའི་ནང་དུ་ཚུད་པའི་སྦྲང་བུ་ཞིག་གང་དུ་འཕུར་ཡང་བུམ་པའི་ནང་ལས་ཐར་ས་མེད་པ་ལྟར། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་སངས་མ་རྒྱས་བར་དུ་རིགས་དྲུག་གི་གནས་འདིར་འཁོར་ནས་སྡོད་པ་ཡིན།