མངོན་སུམ།
མངོན་སུམ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱིར་རྒྱུ་མཚན་དང་རྟགས་སོགས་གཞན་བརྒྱུད་པ་ལ་མ་ལྟོས་པ་ཡུལ་ལམ་དོན་གང་ཞིག་ཐད་ཀར་རམ་དངོས་སུ་མཐོང་ཐུབ་པའམ་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཞིག་ལ་གོ སྒྲོ་བཏགས་དང་སྐུར་འདེབས་མེད་པར་ཡུལ་དངོས་སུ་ཐུག་ནས་ཤེས་པའི་ཚད་མའི་རིགས་པ་ཞིག་ལ་ཡང་གོ གཞན་ཡང་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དང་ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བའི་རིག་པ་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འཇོག་ཀྱང་། ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་སོ་སོའི་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཅིག་པ་གཅིག་རྐྱང་མིན་པའི་གནད་ཀྱང་ཤེས་དགོས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དབྱེ་བ། དབང་པོ་མངོན་སུམ་དང་ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ། རང་རིག་མངོན་སུམ། རྣལ་འབྱོར་མངོན་གསུམ་བཅས་དབྱེ་བ་བཞིའོ། །
ནང་དོན།
[རྩོམ་སྒྲིག]ཚད་མ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་འགྲེལ་པ། "གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པས་རྫུན་པར་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མི་འགལ་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་ཚད་མ་ཉིད་དུ་བདེན་པ་ནི་མིན་ཏེ། དེ་ནི་ལུས་མི་གཙང་བ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་གཙང་བ་ལ་སོགས་པར་གྲགས་པ་བཞིན་དུ་རྫུན་པས་ཏེ།"[༡] ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུགས་སོགས་གྲུབ་པ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་ཙམ་ལས་བདེན་པར་གྲུབ་པ་མིན། ཉོན་མོངས་སྤོང་བའི་ངོར་གླེང་བ། "དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་བདག་གིས་དགྲ་བོ་མ་རུངས་པ་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ས་བོན་དང་བཅས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བཞིན་དུ་ངེས་པར་མ་བཅོམ་པ་དེ་སྲིད་དུ་"[༢]ཞེས་གསུངས། འདིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དངོས་སུ་ངོ་ཤེས་ཐུབ་པ་ལ་མངོན་སུམ་ཞེས་འདོགས་ཤིང་། དེ་རྣམས་རྩ་བ་ནས་མ་སྤངས་པ་བར་དུ་སྤང་བ་ལ་བརྩོན་པར་འདོམས།
མཚན་ཉིད།
[རྩོམ་སྒྲིག]མངོན་སུམ་གྱི་ངོ་བོ། "གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་ཚད་མས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་ནི་གྲགས་པས་གྲུབ་པའི་ཀུན་རྫོབ་པ་ཙམ་ལ་ཚད་མར་སོང་བ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་སོགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཚད་མ་དེས་གྲུབ་པ་དང་དེ་ལ་ཚད་མར་སོང་བ་མིན།"[༣] ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་གནས་ལུགས་ལ་ཚད་མར་སོང་བ་ཡིན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཚད་མ་ཡིན་མིན། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། "མིག་དང་རྣ་བ་སྣ་ཡང་ཚད་མ་མིན། །ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱང་ཚད་མ་མིན། །གལ་ཏེ་དབང་པོ་འདི་དག་ཚད་ཡིན་ན། །འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་སུ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ། །"ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་དབང་པོའི་ཤེས་པ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཚད་མ་མིན་པ་གསུངས།
ཁྱད་པར།
[རྩོམ་སྒྲིག]རྟག་ཆད་མེད་པའི་མངོན་སུམ། "དེ་ལྟར་རང་ལ་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་ཀྱང་དེ་དག་ལ་རང་ལྐོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བར་ལོང་བའི་དྲུང་ན་མིག་ལྡན་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཞུས་ཏེ་བཤགས་ན་གྲངས་མེད་མང་པོའི་ཕ་རོལ་ནས་དེ་དག་གིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་གཟིགས།"[༤] ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མངོན་སུམ་ནི་བར་ཆད་མེད་པར་གཟིགས་པ་ཡིན།
བསྡུས་དོན།
[རྩོམ་སྒྲིག]མངོན་སུམ་ཞེས་པ་ནི་བོད་ཀྱི་ཚད་མ་རིག་པའི་གཙོ་བོའི་ཤེས་པའི་རིགས་པ་ཞིག་སྟེ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་སུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མངོན་སུམ་གཉིས་ཡོད། འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་སུམ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་གནས་ལུགས་ལ་ཚད་མར་སོང་བ་ཡིན་མོད། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཚད་མ་མིན་པར་དབུ་མ་པས་གསུངས། མངོན་སུམ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་མཐོང་ཞིང་ཉམས་མྱོང་གི་ཐོག་ནས་སྐྱེ་བའི་ཚད་མ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཡང་གོམས་པ་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་བྱས་པ་ཡོད། དེ་བས་ན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་འབྲས་དང་ཁྱབ་མཐའ་སོགས་ངེས་པར་བྱེད་ནུས་མོད། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ལ་ཚད་མར་སོང་བ་མིན་པར་དབུ་མ་པའི་ལུགས་སུ་འདོད།
ལུང་ཁུངས།
[རྩོམ་སྒྲིག]- ↑ རྒྱལ་སྲས་ཐོགས་མེད་བཟང་པོ། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་པ་ལེགས་བཤད་རྒྱ་མཚོ། ཤིང་དཔར།
- ↑ ཐུབ་བསྟན་ཆོས་གྲགས། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་ཡོན་ཏན་བུམ་བཟང་། ཤིང་དཔར།
- ↑ རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན། སྤྱོད་འཇུག་གི་རྣམ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་འཇུག་ངོགས། ཤིང་དཔར།
- ↑ མཁན་པོ་ཀུན་དཔལ། སྤྱོད་འཇུག་གི་ཚིག་འགྲེལ་འཇམ་དབྱངས་བླ་མའི་ཞལ་ལུང་། ཤིང་དཔར།