ཕར་མེ་

ཨ་རུ་ནཱ་ཅཱལ་པྲ་དེ་ཤ་མངའ་སྡེའི་རྟ་དབང་རྫོང་གི་མཐོ་སྒང་གི་ས་བབ་འདི་ནི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ཤར་རྒྱུད་དུ་རིག་གཞུང་གི་ཤུལ་བཞག་དང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྒྱུན་མཐུད། དེ་བཞིན་ས་ཁམས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་འགག་བཅས་འཛོམས་པའི་ས་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། ¹ ལུམ་ལ་ཁུལ་དུ་གནས་པའི་ཕར་མེ་གྲོང་ཚོ་ནི་མོན་པའི་རིག་གཞུང་གི་སྙིང་པོ་མཚོན་བྱེད་ཅིག་ཡིན་ལ། འདི་ནི་གནའ་བོའི་སྲོལ་རྒྱུན་དང་དེང་རབས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ཉེན་ཁའི་དབར་གྱི་འཐབ་རྩོད་མཚོན་པའི་དཔེ་མཚོན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་"མོན་ཡུལ་"ཞེས་འབོད་པའི་ས་ཆ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་མཐོ་སྒང་དང་བྲམ་ཧཱ་པུ་ཏྲའི་ཐང་གཞུང་དབར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཕར་མེ་གྲོང་ཚོས་རྟ་དབང་ཆུ་བོའི་གཤོང་ས་འདིའི་ནང་གི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་དང་རིག་གཞུང་གི་གནས་བབ་གསལ་པོར་མཚོན་གྱི་ཡོད། ²

ཕར་མེ་གྲོང་ཚོའི་འཛིན་སྐྱོང་སྒྲོམ་གཞི་དང་མི་འབོར་གནས་སྟངས།

ཕར་མེ་གྲོང་ཚོ་ནི་རྟ་དབང་རྫོང་གི་ལུམ་ལ་ (Lumla) འཛིན་སྐྱོང་ཁུལ་དུ་གནས་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་གྲོང་གསེབ་ཨང་རྟགས་ (Census Code) ནི་ ༢༦༡༤༠༤ ཡིན། ⁴ ལུམ་ལ་ཁུལ་འདི་ནི་རྟ་དབང་རྫོང་གི་འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། འདིའི་ཁོངས་སུ་ས་ཐག་རིང་བའི་གྲོང་གསེབ་མང་པོ་གནས་ཡོད།

ཕར་མེ་གྲོང་ཚོའི་མི་འབོར་ནི་ཉུང་ཉུང་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོའི་གྲངས་ཐོ་ལྟར་ན། ཁྱོན་མི་འབོར་ ༡༡༤ ཙམ་ཡོད། དེའི་ནང་ནས་ཕོ་ ༦༤ དང་མོ་ ༥༠ ཡོད་པས། ཕོ་མོའི་གྲངས་ཚད་ནི་ ༡༢༨ ཙམ་ཡིན། འདི་ནི་མཐོ་སྒང་གི་ས་ཁུལ་དུ་ལས་ཀའི་དགོས་མཁོའི་དབང་གིས་ཕོ་གྲངས་མང་བ་བྱུང་བའི་རྟགས་ཤིག་ཡིན།

རེའུ་མིག ༡: ཕར་མེ་གྲོང་ཚོའི་འཛིན་སྐྱོང་དང་ས་ཁམས་ཀྱི་གནས་སྟངས།

འཛིན་སྐྱོང་དབྱེ་བ།	གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ།	ཨང་རྟགས།
མངའ་སྡེ།	ཨ་རུ་ནཱ་ཅཱལ་པྲ་དེ་ཤ།	༡༢
རྫོང་།	རྟ་དབང་།	༢༤༥
འཛིན་སྐྱོང་ཁུལ།	ལུམ་ལ།	༠༡༥༥༧
གྲོང་ཚོའི་མིང་།	ཕར་མེ་ (Pharmay / Phamla)	༢༦༡༤༠༤
ཉེ་འཁོར་ཉེན་རྟོག་ཁང་།	ལུམ་ལ་ཉེན་རྟོག་ཁང་།	4
ཆུ་བོའི་གཤོང་ས།	རྟ་དབང་ཆུ་བོ།	2

མོན་པ་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་སྤྱི་ཚོགས།

ཕར་མེ་དང་ལུམ་ལ་ཁུལ་གྱི་ཡུལ་མི་གཙོ་བོ་ནི་མོན་པ་ཡིན། ཁོང་ཚོའི་རིག་གཞུང་ནི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་དང་ཡུལ་ཆོས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ནས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན། ⁵ མོན་པའི་སྐད་ཡིག་ནི་བོད་བར་མའི་སྐད་རིགས་ (Tibeto-Burman) ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཤིང་། ཡི་གེ་བོད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་ཡོད། ³

གྲོང་ཚོའི་འཛིན་སྐྱོང་ནི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ལམ་ལུགས་"ཚོ་རྒན་" (Tsorgan) གྱིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་"མང་མ་" (Mangma) ཞེས་པའི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ³ ཚོ་རྒན་ནི་ལོ་གསུམ་རེའི་མཚམས་སུ་འདེམས་སྒྲུག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་བཞིན་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་"དྲུག་དྲི་" (Trukdri) ཞེས་པའི་བཀའ་བློན་དྲུག་གི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་རྟ་དབང་ཁུལ་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱེད་སྲོལ་ཡོད། ⁶

ས་ཁམས་དང་གནམ་གཤིས་ཀྱི་གནས་སྟངས།

ཕར་མེ་གྲོང་ཚོ་ནི་རྟ་དབང་ཆུ་བོའི་གཤོང་སར་གནས་ཡོད་ཅིང་། འདི་ནི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་དབུས་རྒྱུད་ཀྱི་བསིལ་དྲོད་སྙོམས་པའི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན། འདིའི་གནམ་གཤིས་ནི་དགུན་ཁ་ཧ་ཅང་གྲང་ཞིང་། དབྱར་ཁ་ཆར་པ་ཤུགས་ཆེ་བབས་ཏེ་ལོ་རེའི་ཆར་ཞོའི་ཚད་ནི་ ༣༠༨༠ མི་ལི་མི་ཊར་ (mm) ཙམ་ཟིན་གྱི་ཡོད། ⁷

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ལོའི་ས་རུད་ཀྱི་གོད་ཆག

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༣:༠༠ ཙམ་ལ། ཆར་པ་ཤུགས་ཆེ་བབས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕར་མེ་ (Phamla) གྲོང་ཚོའི་ནང་ས་རུད་ཆེན་པོ་ཞིག་བརྒྱབ་ཡོད། ⁸ གོད་ཆག་འདིའི་ནང་མགྲོན་ཁང་གསར་རྒྱག་བྱེད་མཁན་གྱི་ལས་མི་ ༡༦ ཙམ་ས་འོག་ཏུ་བརྫབས་ནས་ཚེ་སྲོག་ཤོར་ཡོད། ⁸ དོན་རྐྱེན་འདི་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ནརེནྡྲ་མོ་དཱི་མཆོག་གིས་ཀྱང་ཐུགས་གསོ་གནང་ཡོད། ⁸

དཔལ་འབྱོར་དང་སྲོལ་རྒྱུན་ལག་ཤེས་བཟོ་ལས།

མོན་པའི་ལག་ཤེས་བཟོ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཞིག་ཡིན། དེའི་ནང་ནས་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ནི་"ཤོག་ཤིང་" (Daphne shrub) ལས་བཟོས་པའི་ལག་བཟོའི་ཤོག་བུ་དེ་ཡིན། ཤོག་བུ་འདི་ནི་སྤུས་ཚད་ཧ་ཅང་ལེགས་པོ་ཡོད་པས་ཆོས་ཚན་དང་གསུང་རབ་འབྲི་བྱེད་དུ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་ཡོད། ¹¹ གཞན་ཡང་། ས་གདན་འཐག་ལས་དང་ཤིང་བརྐོས་ཀྱི་བཟོ་ལས་ཀྱང་ཤུགས་ཆེ་ཡོད། ¹¹

ཆོས་ལུགས་དང་དགོན་སྡེ།

ཕར་མེ་གྲོང་ཚོའི་དད་མོས་གཙོ་བོ་ནི་དགེ་ལུགས་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཡིན། ¹ རྟ་དབང་དགོན་པའམ་"དགའ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་ལྷ་རྩེ་"ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༦༨༡ ལོར་མེར་ག་བླ་མ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་བཀའ་བཞིན་ཕྱག་བཏབ་པ་ཞིག་ཡིན། ¹ "རྟ་དབང་"ཞེས་པའི་མིང་ནི་"རྟས་བདམས་པའི་སྣེ་"ཞེས་པའི་དོན་ཡིན། ས་གནས་འདི་ནི་རྒྱལ་བ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོའི་འཁྲུངས་ས་ཡིན་པས་ཀྱང་གལ་ཆེན་དུ་བརྩི་བ་ཡིན། ¹

ས་ཁམས་ཆབ་སྲིད་དང་འཐབ་ཇུས་ཀྱི་གནས་བབ།

རྟ་དབང་ས་ཁུལ་འདི་ནི་རྒྱ་གར་དང་། འབྲུག བོད་ (རྒྱ་ནག་) བཅས་ཀྱི་ས་མཚམས་སུ་གནས་ཡོད་པས་འཐབ་ཇུས་ཀྱི་གོ་གནས་གལ་ཆེན་བཟུང་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོའི་སིམ་ལའི་ཆིངས་ཡིག་ལྟར་"མེག་མ་ཧོན་ས་ཐིག་" (McMahon Line) འདི་ས་མཚམས་སུ་བཞག་ཡོད་ཀྱང་། ད་ལྟའི་བར་དུ་ས་མཚམས་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་གནས་ཡོད། ¹

མཇུག་བསྡོམས་སུ། ཕར་མེ་གྲོང་ཚོ་ནི་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡིན་ནའང་། འདི་ནི་མོན་པའི་རིག་གཞུང་བཟང་པོ་དང་། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རང་བྱུང་གི་མཛེས་ལྗོངས། དེ་བཞིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ས་མཚམས་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་གལ་ཆེན་འཛོམས་པའི་ས་ཆ་ཞིག་ཡིན།