ནང་པ་
ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས།
[རྩོམ་སྒྲིག]
སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ (Buddhism) སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སམ་ཆོས་འདུལ་བ་ནི་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་དྲུག་པ་འམ་ལྔ་པའི་ནང་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ལུགས་དང་ལྟ་གྲུབ་ཅིག་ཡིན།[༡] འདི་ནི་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ (Siddhartha Gautama) ཡི་གསུང་དང་ལྟ་གྲུབ་ལ་གཞི་བཅོལ་ཡོད་པ་དང་། འཛམ་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དེ་ཡིན།[༢] ཆོས་ལུགས་འདིའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ (Dukkha) ལས་ཐར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ (Nirvana) གོ་འཕང་ཐོབ་ཐབས་བྱེད་པ་དེ་ཡིན།[༣]
སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་ལོ་རྒྱུས།
[རྩོམ་སྒྲིག]སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་སྲོལ་གཏོད་པ་པོ་ནི་རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ཡིན་པ་དང་། ཁོང་ནི་ད་ལྟའི་བལ་ཡུལ་གྱི་ས་ཆ་ལུམྦི་ནི་རུ་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་རྒྱུད་དུ་འཁྲུངས།[༤] ཁོང་དགུང་ལོ་ཉེར་དགུའི་ཐོག་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སྟེ་རྒ་ན་འཆི་བ་སོགས་མཐོང་ནས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་།[༥] དཀའ་བ་སྤྱད་པ་དང་བསམ་གཏན་ལ་བཞུགས་པ་བརྒྱུད་ནས་དགུང་ལོ་སོ་ལྔའི་ཐོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས།[༦] དེ་ནས་ལོ་ངོ་ཞེ་ལྔའི་རིང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ནས་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུའི་ཐོག་རྩྭ་མཆོག་གྲོང་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས།[༧]
ནང་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་བ་གཙོ་བོ།
[རྩོམ་སྒྲིག]སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ།[༨]
- སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ། འཁོར་བའི་རང་བཞིན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པ།[༩]
- ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་ཡིན་པ།[༡༠]
- འགོག་པའི་བདེན་པ། སྲེད་པ་སྤངས་ན་སྡུག་བསྔལ་འགོག་ཐུབ་པ།[༡༡]
- ལམ་གྱི་བདེན་པ། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ནི་འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཡིན་པ།[༡༢]
འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། རྟོག་པ། ངག་། ལས་ཀྱི། འཚོ་བ། རྩོལ་བ། དྲན་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་བཅས་ཡིན།[༡༣] དེ་བཞིན་ལས་ (Karma) དང་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ (Rebirth) ནི་ནང་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བའི་ལྟ་བ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།[༡༤]
གྲུབ་མཐའ་ཁག་།
[རྩོམ་སྒྲིག]སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་གཙོ་བོ་ཡན་ལག་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་སྟེ།
- གནས་བརྟན་སྡེ་པ། (Theravada) འདི་ནི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ལམ་སྲིད་འཛིན་མཁན་ཡིན་པ་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཐཱ་ལེན་ཌ་དང་སྲི་ལང་ཀ་སོགས་སུ་དར་ཁྱབ་ཆེ།[༡༥]
- ཐེག་པ་ཆེན་པོ། (Mahayana) འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལ་གཙོ་བོ་བྱེད་པ་དང་། རྒྱ་ནག་དང་། ཉི་ཧོང་། ཀོ་རི་ཡ་སོགས་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་དར་ཁྱབ་ཆེ།[༡༦]
- རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ། (Vajrayana) འདི་ནི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པ་དང་། བོད་དང་། སོག་པོ། འབྲུག་ཡུལ་སོགས་སུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡིན།[༡༧]
གསུང་རབ་ཁག་།
[རྩོམ་སྒྲིག]ནང་ཆོས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ (Tripitaka) ཞེས་ཟེར་བ་དང་། དེ་ལ་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དང་། མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་། མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་བཅས་གསུམ་ཡོད།[༡༨] བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་གསུང་རབ་ནི་བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར་གཉིས་ཡིན།[༡༩]
དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
[རྩོམ་སྒྲིག]ཡོང་ཁུངས།
[རྩོམ་སྒྲིག]```
- Analogy for understanding:**
The sources explain that the **Dharma** is like a **medical prescription**. The Buddha is the **physician** who diagnoses the illness of suffering (Dukkha), identifies its cause (Craving), confirms that a cure exists (Nirvana), and provides the specific treatment plan (The Eightfold Path) to restore the patient to spiritual health.