དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དྲུག་རྣམ་པར་གཞག་པ།

༄༅། །«དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དྲུག་རྣམ་པར་གཞག་པ་»ཞེས་པ་ནི་དུས་རབས་བཅུ་པ་དང་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་དུ་བྱོན་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྨྲྀ་ཏི་ཛྙཱ་ན་ཀཱིརྟིས་མཛད་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ཞིག་ཡིན། གཞུང་འདི་ནི་«གསང་རྒྱུད་འཕགས་པ་གདན་བཞི་»ལས་བཏུས་ཏེ་མན་ངག་གི་ཚུལ་དུ་བཀོད་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེའི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་ནི་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ཉམས་ལེན་པས་རྒྱུན་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་དམ་ཚིག་གི་རྫས་དང་སྒོམ་པའི་རྟེན་གལ་ཆེན་དྲུག་སྟེ། རྡོ་རྗེ། དྲིལ་བུ། བགྲང་ཕྲེང། ཡེ་ཤེས། བདུད་རྩི། མཆོད་རྟེན་བཅས་ཀྱི་མཚོན་དོན་དང་། དེ་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་དགོས་པའི་རིམ་པ་རྣམས་གསལ་བར་བསྟན་ཡོད། གཞུང་འདིའི་དགོས་དོན་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་མ་བློ་དམན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱ་དང་མཆོད་རྫས་ཙམ་ལ་ཞེན་ནས་དོན་ངོ་མ་མི་ཤེས་པའི་སྐྱོན་སྤོང་བ་དང་། ཡོ་བྱད་དེ་དག་གི་ནང་དོན་ཟབ་མོ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་ཕྱིར་དུ་ཡིན། འདི་ནི་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁོ་བའི་ལག་ལེན་གྱི་རྣམ་གཞག་ཅིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་ཆོག།

༡. མཚན་དོན།

མཚན་བྱང་།

• རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཥ་ཊ་ཏ་ཏྭ་བྱ་བསྠཱ་ན། (Ṣaṭa-tattva-vyavasthāna)
• བོད་སྐད་དུ། «དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དྲུག་རྣམ་པར་གཞག་པ།»

མཚན་བྱང་གི་གོ་དོན།

• ཥ་ཊ་ (Ṣaṭa): བོད་སྐད་དུ་ "དྲུག་" ཅེས་པའི་དོན་ཏེ། གཞུང་འདིར་བསྟན་པའི་བརྗོད་བྱའི་རྣམ་གྲངས་དྲུག་ (རྡོ་རྗེ། དྲིལ་བུ། ཕྲེང་བ། ཡེ་ཤེས། བདུད་རྩི། མཆོད་རྟེན་) ལ་གོ་དགོས།
• ཏ་ཏྭ་ (Tattva): བོད་སྐད་དུ་ "དེ་ཁོ་ན་ཉིད་" ཅེས་པའི་དོན་ཡིན། འདིས་དངོས་པོ་གང་ཞིག་གི་གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་གམ་ངོ་བོ་དྲི་མ་མེད་པ་དེ་མཚོན་པར་བྱེད། སྐབས་འདིར་རྟགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་ཀྱི་མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་གནས་ལུགས་ལ་གོ།
• བྱ་བསྠཱ་ན་ (Vyavasthāna): བོད་སྐད་དུ་ "རྣམ་པར་གཞག་པ་" ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། གོ་རིམ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའམ་བཀོད་པ་ལ་ཟེར། དེས་ན་མཚན་གྱི་བསྟན་དོན་ནི། གསང་སྔགས་ཀྱི་དམ་ཚིག་གི་རྟེན་དྲུག་པོ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་དང་མཚོན་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གོ་རིམ་བསྒྲིགས་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤིག་ཡིན་པར་གོའོ།།

༢. མཛད་པ་པོ་དང་བརྒྱུད་པ།

མཛད་པ་པོ།

རྣམ་གཞག་གི་གཞུང་འདིའི་མཛད་པ་པོ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་སྨྲྀ་ཏི་ཛྙཱ་ན་ཀཱིརྟི་ (Smṛti Jñānakīrti) ཡིན། ཁོང་ནི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ཞིག་སྟེ་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་མདོ་ཁམས་སོགས་སུ་བསྟན་པ་སྤེལ་ཞིང་། སྒྲ་བསྒྱུར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་ཀྱང་གྲགས། ཁོང་གིས་«འཇམ་དཔལ་མཚན་བརྗོད་»ཀྱི་འགྲེལ་བ་སོགས་གཞུང་མང་པོ་མཛད་ཅིང་བསྒྱུར་ཡོད།

འགྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས།

གཞུང་འདིའི་མཇུག་བྱང་དུ་ "རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་སྨྲྀ་ཏི་ཛྙཱ་ན་ཀཱིརྟིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།པཎྜི་ཏ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།།" ཞེས་གསལ་བ་ལྟར། མཛད་པ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ནས་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་དག་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན།

༣. རྒྱབ་ལྗོངས་དང་མཛད་པའི་དགོས་པ།

རྒྱབ་ལྗོངས།

གཞུང་འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་བླ་མེད་ཀྱི་རྒྱུད་«གསང་རྒྱུད་འཕགས་པ་གདན་བཞི་» (Catuḥpīṭha Tantra) ལས་བཏུས་པ་ཞིག་ཡིན། དེའི་ནང་གི་དགོངས་དོན་ཟབ་མོ་རྣམས་སྙིང་པོར་དྲིལ་ནས་བསྟན་ཡོད།

མཛད་པའི་དགོས་པ།

གཞུང་འདི་མཛད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་ནི། སློབ་མ་བློ་གྲོས་ཞན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་ཀྱི་དོན་མ་རྟོགས་པར་ཕྱི་ཚུལ་ཙམ་ལ་མགོ་འཁོར་བའི་སྐྱོན་བསལ་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན། མཛད་པ་པོས་ "སློབ་མ་བློ་ཞན་ལ། །ཕན་ཕྱིར་དད་པས་འདི་བྱས་" ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྡོ་རྗེ་དང་དྲིལ་བུ་སོགས་ཀྱི་མཚོན་དོན་མ་ཤེས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་མྱུར་དུ་མི་འགྲུབ་པར་བསྟན་ཕྱིར་དུ་མཛད་པའོ།།

༤. གཞུང་ཚད་དང་བརྗོད་དོན།

གཞུང་འདི་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ལུགས་སུ་བྲིས་ཤིང་། བརྗོད་བྱ་དོན་ཚན་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་ཡོད།

༡. རྡོ་རྗེའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད།

• བསྒོམ་ཚུལ། ལག་མཐིལ་དུ་ཉི་ཟླའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ས་བོན་ལས་རྡོ་རྗེ་བསྐྱེད་པ།
• མཚོན་དོན། རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པས་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་ (རྣམ་སྣང་། མི་བསྐྱོད་པ། རིན་འབྱུང་། སྣང་མཐའ། དོན་གྲུབ) མཚོན་པ། པདྨ་འདབ་བརྒྱད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྒྱད་མཚོན་པ། རྩེ་མོ་འོག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་མཚོན་པ་བཅས་བསྟན་ཡོད། འདིས་ཐབས་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོ་མཚོན་པར་བྱེད།

༢. དྲིལ་བུའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད།

• བསྒོམ་ཚུལ། བུམ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདུད་རྩིས་གང་བ། འདབ་མ་བརྒྱད་ལ་ལྷ་མོ་བརྒྱད་ (སྒྲོལ་མ། མཱ་མ་ཀཱི་སོགས) བསྒོམ་པ།
• མཚོན་དོན། དྲིལ་བུ་ནི་ཤེས་རབ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེའི་སྒྲས་མ་རིག་པའི་གཉིད་ལས་སློང་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད། སྔགས་བཟླ་ཞིང་དཀྲོལ་བས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཉེས་པར་བྱེད་པར་བཤད།

༣. བགྲང་ཕྲེང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད།

• རྒྱུ་ཆ། ཞི་བའི་ལས་ལ་ཤེལ་དང་མུ་ཏིག །རྒྱས་པ་ལ་གསེར་དངུལ་ཟངས། །དབང་ལ་དྲི་ཞིམ་པོའི་རིལ་བུ། །མངོན་སྤྱོད་ལ་རུ་དྲཱ་ཀྵ་དང་མི་རུས་བཅས་དགོས་པར་བསྟན།
• བསྒོམ་ཚུལ། ཕྲེང་རྡོག་རེ་རེ་བཞིན་ལྷར་བསྒོམ་པ་དང་། ཕྲེང་ཐག་སྲོག་ཤིང་ལྟ་བུར་བསམས་ནས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་དགོས།
• བགྲང་ཚུལ། ལས་བཞི་སོ་སོ་ལ་མཛུབ་མོ་གང་གིས་བགྲང་དགོས་པ་ (ཞི་བ་ལ་མཛུབ་མོ། རྒྱས་པ་ལ་གུང་མོ། དབང་ལ་སྲིན་ལག མངོན་སྤྱོད་ལ་མཐེ་ཆུང) གསལ་བར་བསྟན་ཡོད།

༤. ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད།

• དོན་བསྡུས། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་དྲུག་དང་ལྷ་མིའི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་ཙམ་ཡིན་པར་གསུངས། འདི་ནི་ལྟ་བའི་ཆ་ནས་གལ་ཆེ།

༥. བདུད་རྩིའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད།

• བསྒོམ་ཚུལ། ཀ་པཱ་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་དུ་བདུད་རྩི་ལྔ་བསྲེས་ཏེ། ཡི་གེ་གསུམ་ (ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ལྟ་བུའི་དོད་དུ་ཧ་ཧོ་ཧྲཱིཿ) གྱིས་སྦྱོང་རྟོགས་སྤར་གསུམ་བྱས་ནས་བདུད་རྩིར་བསྒྲུབ་པ།
• དགོས་དོན། གཙང་བཙོག་གི་རྟོག་པ་སྦྱངས་ནས་རྣམ་པར་དག་པའི་བདུད་རྩིར་ལོངས་སྤྱོད་པ། ནང་གི་མཆོད་པ་འབུལ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ཡོད།

༦. མཆོད་རྟེན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད།

• མཚོན་དོན། མཆོད་རྟེན་གྱི་བཟོ་དབྱིབས་ཀྱིས་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་(རི་རབ། གླིང་བཞི། གསེར་རི་སོགས)དང་། ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ཁམས་མཚོན་ཚུལ་བཤད་པ།
• ངོ་བོ། མཐར་མཆོད་རྟེན་ནི་རང་གི་སེམས་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་དུ་བསྒོམ་དགོས་པར་བསྟན་ཡོད།

༥. ལྟ་གྲུབ་གཙོ་བོ།

གཞུང་འདིའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ནི་ "མཚོན་བྱེད་རྟགས་དང་མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་རྣལ་འབྱོར" དེ་ཡིན།

• དག་པ་རབ་འབྱམས། ཐུན་མོང་གི་སྣང་བ་ལྟར་ན་རྡོ་རྗེ་དང་དྲིལ་བུ་སོགས་དངོས་པོ་ཕལ་པ་ཡིན་ཡང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་ལྟ་བའི་ངོས་ནས་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོ་བོ་དང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བཅས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་སྒྲུབ་ཀྱིན་ཡོད།
• ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག རྡོ་རྗེས་ཐབས་དང་དྲིལ་བུས་ཤེས་རབ་མཚོན་པར་བྱས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་ཉམས་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་གནད་བསྟན་ཡོད།

༦. གལ་གནད་དང་ཤུགས་རྐྱེན།

• ཉམས་ལེན་གྱི་གནད། གཞུང་འདིས་ "རྡོ་རྗེ་དེ་ཉིད་མ་ཤེས་ན། །བྱང་ཆུབ་དངོས་གྲུབ་རིང་དུ་སྤངས། །" ཞེས་དང་། "དེ་ཉིད་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི། །གླང་ཆེན་དྲིལ་བུ་དཀྲོལ་བ་འདྲ། །" ཞེས་པ་ལྟར། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཤེས་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་དོན་མེད་ཡིན་པར་གསུངས་པས། སྔགས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་ཤེས་དགོས་པའི་གནད་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
• བསྟན་པ་སྤྱི་ལ་ཕན་པ། གཞུང་འདི་ནི་གདན་བཞིའི་རྒྱུད་ཁོ་ན་ཙམ་མིན་པར། གསང་སྔགས་སྤྱིའི་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་དང་ཕྲེང་བའི་དོན་གྱི་གོ་བ་ལེན་ཕྱོགས་ཐད་ལའང་ཁུངས་གཏུགས་ས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།

༧. ཟུར་ལྟའི་ནང་དོན།

• གདན་བཞིའི་རྒྱུད།
• རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ།
• རྡོ་རྗེ་དང་དྲིལ་བུ།
• ནང་མཆོད།
• སྨྲྀ་ཏི་ཛྙཱ་ན་ཀཱིརྟི།

༨. རྩ་འགྲེལ།

རྣམ་གཞག་གི་གཞུང་འདི་ནི་«གསང་རྒྱུད་འཕགས་པ་གདན་བཞི་» (Catuḥpīṭha Tantra) ལས་བཏུས་པ་ཡིན། འདི་ཉིད་རྩ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བའི་མན་ངག་གམ་ལག་ལེན་གྱི་རྣམ་གཞག་ཅིག་ཡིན།

༩. དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།

༡. ནང་ཁུལ་གྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།

• ཝེ་ཁེ་ཡིག་མཛོད།: «དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དྲུག་རྣམ་པར་གཞག་པ།»

༢. ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།

• ནང་བསྟན་དཔེ་ཚོགས་ལྟེ་གནས། (BDRC): [འདིར་ BDRC ནང་གི་གཞུང་འདིའི་དྲ་ཐག་འགོད་ཆོག དཔེར་ན། Work ID འཚོལ་ཞིབ་བྱས་ནས་འགོད་དགོས།]