ཉན་ཐོས་

ཉན་ཐོས་(Sanskrit: śrāvaka)ནི་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ནང་གསེས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུར་གྱུར་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་གདུལ་བྱ་ཞིག་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཉན་ནས་དེ་གཞན་ལ་ཐོས་པར་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞིག་ལ་གོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་ནི་རང་གི་ཐར་པ་ཁོ་ནའི་ཆེད་དུ་ལམ་སྒྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན།

སྒྲ་བཤད།

ཉན་ཐོས་ཞེས་པ་ཉན་པ་དང་ཐོས་པ་གཉིས་ཀྱི་དོན་སྟོན་པས་ཉན་ཐོས་ཞེས་འདོགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉན་པ་དང་དེ་ཐོས་ནས་གཞན་ལ་སྟོན་པ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཐོས་ནས་དེ་གཞན་ལ་སྒྲོགས་པའི་མི་ཞིག་ལ་ཟེར་བ་སྟེ། ཉན་ཞེས་པ་ནི་ཐོས་པའོ། ཐོས་ཞེས་པ་ནི་སྒྲོགས་པའི་དོན་ནོ། །"སློབ་དཔོན་གྱིས་ཆོས་འཆད་པ་དང་། སློབ་མས་ཉན་པ་དང་། བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཐོས་ཤིང་ནན་ཏན་བྱས་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་པ་"ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྒྲ་སྒྲུབ་བྱེད་དོ། །

ངེས་ཚིག

ཉན་ཐོས་ཞེས་པ་ནི་"རྒྱལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ཞིག་སྡིག་པའི་ཆོས་ལས་རྒྱལ་བ་ནི་རྒྱལ་བ་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །ཆོས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཚུལ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལུང་གི་ཆོས་ཉིད་དེ། གང་བསྟན་པ་ནི་གསལ་བར་བྱས་པའོ། །"ཞེས་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བསྟན་པ་ཐོས་ནས་དེ་ཉིད་ལ་བསླབ་པའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་རིགས་ཤིག་ཡིན།

མཚན་ཉིད།

ཉན་ཐོས་ ཞེས་པ་ནི་"བདག་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་ཚུལ་གང་བསྟན་པ་དེ་ལ། མིའི་མཆོག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སློབ་མར་གྱུར་པ་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་མཆོག་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་པར་བསླབས་ཤིང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རང་གིས་བསླབས་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཞན་དག་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱས་པ་"ཡིན། ཡང་དག་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སློབ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །

ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཇུག་ཚུལ།

ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་"གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་སོགས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅི་རིགས་པར་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་"འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་ཡང་"འཕགས་བཞི་བསྐྱེད་པའི་ཡུམ་གཅིག་པུར་གསུངས་པ་"ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཕགས་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་རིགས་ཡིན།

ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུ།

ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་ནི་"ཆོས་བསྟན་པ་དེ་ཡི་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་མཆོག་ཏུ་འཕགས་པའི་བདེ་བ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་ཡི་འབྲས་བུ་གནས་སྐབས་སུ་རྒྱུན་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་པ་"ཡིན་ནོ། །

སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུ་ལ་བརྟེན་པ།

ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ནི་"དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐྱེས་བུའི་མཐུ་ལས་བྱུང་བའོ། །"ཞེས་གསུངས་ཏེ། "དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐུ་ཡིན་གྱི་རང་གི་མཐུས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །"ཞེས་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ཡིན།

དབྱེ་བ།

འབྲས་བུའི་ཆ་ནས། འབྲས་བུའི་ཆ་ནས་བཞིར་དབྱེ་སྟེ། "རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་བདག་གིས་ཐོབ་པོ་ཞེས་རློམས་ན་དེ་ཉིད་དེ་ཡི་བདག་ཏུ་འཛིན་པར་འགྱུར་བ"ཞེས་བཤད་འདུག་པ་ལྟར། རྒྱུན་ཞུགས་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་། ཕྱིར་མི་འོང་། དགྲ་བཅོམ་པ་བཞི་ཡིན།

ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱད་པར།

ཉན་ཐོས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཉན་ཅིང་རང་གི་ཐར་པ་ཁོ་ན་ཡོན་ཏན་དུ་འདོད་པ་ཞིག་ཡིན། "ཉན་ཐོས་སུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཡང་ང་འཚང་མ་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་འདི་གཉིས་ཐར་བར་མ་ནུས་ལ་ང་སངས་རྒྱས་ནས་འདི་གཉིས་ངས་བཏུལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་མྱུར་དུ་འཁོར་བ་ལས་འཐར་བར་འདོད་པས་ཀྱང་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །"ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཉན་ཐོས་ནི་རང་གཅེས་ཀྱི་བསམ་པ་ཆེ་ཞིང་གཞན་དོན་ལ་བསམ་པ་ཆུང་བ་ཞིག་ཡིན། "བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་སྔོན་གྱི་སྡིག་པ་མ་ལུས་པ་ལྷག་མེད་དུ་ཟད་པར་བྱེད་ཅིང་འདག་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གོང་དུ་སྡིག་པ་ཤིན་ཏུ་སོགས་དང་དེས་ནི་དུས་མཐའི་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བཞིན་དང༌། བག་མེད་གྱུར་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཤུགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་དུས་སྐད་ཅིག་རེ་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་དྲུག་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བས་བདེ་བའི་རྒྱུ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་སྡུད་ཅིང་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་སྡིག་པའི་གཉེན་པོ་དང་བསོད་ནམས་སྡུད་པ་ལ་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པར་བཤད་དོ། །"ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཉན་ཐོས་ལས་སྡིག་པ་སྦྱོང་བ་དང་བསོད་ནམས་སྡུད་པ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ཡིན།

ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་གྱི་ཁྱད་པར།

ཉན་ཐོས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་ཞེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བྱུང་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། "དེ་ལྟ་བུའི་ཉན་རང་དེ་དག་སྲིད་པའི་འཇིགས་པ་མེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་ཞེས་བྱ་བ་སྐུ་ཚེ་འདིའི་ཕུང་པོ་ལྔ་མ་སྤངས་པ་དེ་སྲིད་ཕུང་པོ་ལ་གཤེད་མ་མཚོན་ཐོགས་པ་ཕྱི་བཞིན་འབྲང་བ་དང༌།"ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐོབ་ཚུལ་ནང་ན་རྒྱུན་ཆད་མེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཅིག་ཡོད།

ཐེག་པ་གཅིག་གི་རང་བཞིན།

ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་"ཐབས་མཁས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་བློ་དམན་པས་ཉི་ཚེ་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རེ་ཞིག་ཇི་བཞིན་མ་རྟོགས་པར་དམན་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱས་ཀྱང་མཐར་མཉམ་པ་ཉིད་ཇི་བཞིན་རྟོགས་ནས་སངས་རྒྱ་བས་མཐར་ཐུག་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པ་"ཡིན།

ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐར་ཐུག

"རྟེན་འབྲེལ་ཟབ་མོ་རྟོགས་པའི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་བརྙེས་པའི་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་རང་རང་གི་ཡོངས་འཛིན་དམ་པ་གཞན་ལས་ཐོས་ཤིང་སྒྲོགས་པས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་ཞི་བའི་བདེ་བ་དང་ཡང་ལྡན་ཞིང་མཐར་ཐུག་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག"ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཉན་ཐོས་ཀྱང་མཐར་ཐུག་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད། "སྔར་བྱས་པའི་སྡིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཉིད་ཀྱིས་ཟད་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་སྔར་ཡང་། གང་གི་དུས་མཐའི་མེ་བཞིན་སྡིག་ཅན་རྣམས། སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ངེས་པར་སྲེག་པར་བྱེད། ཅེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཉིད་ཀྱིས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྟེར་བར་བྱེད་པ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་རྣམས་ཏེ། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསོད་ནམས་ཤུགས། ནམ་མཁའ་མཉམ་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་། ཞེས་གང་བརྗོད་པའོ། །རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་དད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པས་ཀྱང་མྱུར་ཞིང་མགྱོགས་པར་འགྲོའོ། །"ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་མྱུར་ཞིང་མགྱོགས་པ་ཡིན།

གོ་བདེའི་བཤད་པ།

ཉན་ཐོས་ཞེས་པ་འདི་ནི་བོད་སྐད་དུ་"ཉན་པ"་དང་"ཐོས་པ"་གཉིས་ཀྱི་དོན་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། དེའི་དོན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ལུང་ཉན་ཅིང་དེ་གཞན་ལ་སྒྲོགས་པའི་མི་ཞིག་ལ་གོ་དགོས་ཤིང་། འདི་ནི་ཆོས་ཐོས་ནས་རང་གི་ཐར་པ་རྐྱང་པ་ལ་དོན་གཉེར་བ་ཞིག་ཡིན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཙོ་བོ་ནི་རང་གཅེས་ཀྱི་བསམ་པ་ཆེ་བ་དང་། གཞན་དོན་ལ་བསམ་པ་ཆུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་ཡིན། དེས་ན་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་མི་འདྲ་བར། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་བསམ་པ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་གཙོ་བོ་ནི་འབྲས་བུ་བཞི་སྟེ། རྒྱུན་ཞུགས་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་། ཕྱིར་མི་འོང་། དགྲ་བཅོམ་པ་བཅས་ཡིན། འདི་རྣམས་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཐོབ་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན། གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་དམན་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ཀྱང་། མཐར་ཐུག་ན་ཐེག་པ་གཅིག་གི་ལམ་ལུགས་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་བཤད། དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལམ་ཞིག་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཡིན།

བསྡུས་དོན།

སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཐོས་ནས་རང་གི་ཐར་པ་ཁོ་ན་ཡོན་ཏན་དུ་འདོད་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། སྡེ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་གནས་པ་ཞིག་ཡིན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐོབ་ཚུལ་ནང་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་ཞེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཅིག་ཡོད་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་སྡིག་པ་སྦྱོང་བ་དང་བསོད་ནམས་སྡུད་པ་ལ་དམན་པ་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱང་མཐར་ཐུག་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད་ལ། ད་ལྟའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་ལས་མགྱོགས་པ་ཡིན།